Η κυβέρνηση καταδικάζει τη χώρα σε τεχνολογική και περιβαλλοντική καθυστέρηση στη διαχείριση απορριμμάτων

 

Ο νέος Εθνικός Σχεδιασμός Διαχείρισης Αποβλήτων και η στρατηγική της χώρας όσον αφορά στην πρόληψη, στη διαλογή στην πηγή και στην ανακύκλωση αποβλήτων αποτέλεσαν τα κεντρικά θέματα τηλεδιάσκεψης που πραγματοποίησε εχθές ο Τομέας Περιβάλλοντος και Ενέργειας του ΣΥΡΙΖΑ με περιβαλλοντικές Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ).

Στη τηλεδιάσκεψη που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του ΣΥΡΙΖΑ συμμετείχαν οι Σ. Φάμελλος, Τομεάρχης Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Χ.Καφαντάρη, Αναπληρώτρια Τομεάρχης και στελέχη του τμήματος Οικολογίας του ΣΥΡΙΖΑ. Από την πλευρά των περιβαλλοντικών ΜΚΟ, συμμετείχαν στελέχη από: την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, την Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης, την Οργάνωση Γη, την Greenpeace, την Medasset, και την WWF Ελλάς.
Η τηλεδιάσκεψη για τον νέο ΕΣΔΑ έγινε σε συνέχεια προηγούμενων συναντήσεων του Τομέα Περιβάλλοντος και Ενέργειας του ΣΥΡΙΖΑ με περιβαλλοντικές ΜΚΟ για θέματα περιβαλλοντικής πολιτικής και επικύρωσε τη βούληση του ΣΥΡΙΖΑ ο διάλογος μεταξύ των δύο μερών να συνεχιστεί στο μέλλον. Ο διάλογος ήταν ευρύς και η ανταλλαγή απόψεων ιδιαιτέρως εποικοδομητική. Οι εκπρόσωποι του ΣΥΡΙΖΑ εξέφρασαν τη συμφωνία τους με τα κύρια σημεία των θέσεων των τεσσάρων (4) ΜΚΟ (Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης, Μεσόγειος SOS, Greenpeace και WWF Ελλάς) που δημοσιεύθηκαν με πρόσφατη κοινή τους Ανακοίνωση σε ό,τι αφορά τόσο στην αξιολόγηση του νέου ΕΣΔΑ, στη fast track διαδικασία που ακολουθήθηκε, με την άρον άρον έγκρισή του από το Υπουργικό Συμβούλιο, χωρίς να προηγηθεί συζήτηση στη Βουλή, καθώς και στην επιλογή της κυβέρνησης να «κλείσει» τη δημόσια διαβούλευση μέσα στον Αύγουστο, σε μία προσπάθεια περιορισμού της κατάθεσης των απόψεων των κοινωνικών και παραγωγικών φορέων.
Τόνισαν ακόμη, ότι η αντιδημοκρατική μεθόδευση της κυβέρνησης είχε ως μοναδικό στόχο την απόκρυψη της κεντρικής της επιλογής υπέρ ενός μοντέλου καύσης και ιδιωτικοποίησης, ως μονόδρομου στη διαχείριση απορριμμάτων.
Οι Τομεάρχες Περιβάλλοντος και Ενέργειας του ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσαν την πλήρη και κάθετη αντίθεση του ΣΥΡΙΖΑ στο νέο ΕΣΔΑ, ο οποίος, όπως σημείωσαν, συνιστά, στην πράξη, τεχνολογικό και περιβαλλοντικό αναχρονισμό για την Ελλάδα, σε αντίθεση με τα λεγόμενα της κυβέρνησης ΝΔ, καθώς:
• Προωθεί την καύση απορριμμάτων σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή στρατηγική
• Εκχωρεί όλα τα έργα απορριμμάτων σε ιδιώτες, χαρίζοντάς τους ευρωπαϊκές και δημόσιες χρηματοδοτήσεις, με αποτέλεσμα απώλεια περιουσίας των ΟΤΑ και υποθήκευση των δημοτικών τελών για δεκαετίες
• Υποβαθμίζει τις μονάδες επεξεργασίας και κυκλικής οικονομίας, που απλά θα παράγουν καύσιμα για τις ιδιωτικές μονάδες, αυξάνοντας το κόστος για τους πολίτες
• Δεν εφαρμόζει τα κίνητρα ανακύκλωσης και τα αντικίνητρα ταφής της τιμολογιακής πολιτικής που σχεδιάστηκε με βάση την ευρωπαϊκή στρατηγική και τα κίνητρα για τον οικολογικό σχεδιασμό προϊόντων.
• Δεν περιλαμβάνει ουσιαστική στρατηγική για την ανακύκλωση, καθυστερεί την παράδοση εξοπλισμού στους Δήμους και την εφαρμογή της χωριστής συλλογής των τεσσάρων ρευμάτων
• Καθυστερεί τη χωριστή συλλογή βιοαποβλήτων, ήδη θεσμοθετημένη από το 2018, την οποία ανέστειλε ο κ.Χατζηδάκη (Ν. 4685/2020) έως το τέλος του 2022
• Υπονομεύει καθολικά την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων και την ελληνική βιομηχανία ανακύκλωσης και κυκλικής οικονομίας, καθώς η κυβέρνηση επενδύει στην «καύση των πάντων» για να «παράξει» κέρδη σε λίγους
Κλείνοντας, δήλωσαν ότι: « Μετά την αιφνιδιαστική απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για την έγκριση του ΕΣΔΑ, απαιτείται να ενταθεί ο δημόσιος διάλογος ώστε να μην περάσει το σχέδιο της κυβέρνησης που υποθηκεύει την ανάπτυξη, την ανακύκλωση και το περιβάλλον. Αυτή η συζήτηση πρέπει να γίνει σε όλα τα επίπεδα, στην Ευρώπη αλλά και στην κοινωνία ώστε, να μη χαθούν πολύτιμες χρηματοδοτήσεις και ευρωπαϊκοί πόροι και να μη δεσμευτούν τα δημοτικά τέλη σε υπέρογκα κοστολόγια ιδιωτών για δεκαετίες».

Ανακύκλωση: Πετάνε τις αποφάσεις στα σκουπίδια

Πώς η υποχρέωση για τέσσερα ξεχωριστά ρεύματα ανακύκλωσης (χαρτί, αλουμίνιο, πλαστικό, μέταλλο) έγινε αυθαίρετα "ένας κάδος"

Ως κράτος εν κράτει, η Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης, ο φορέας του συστήματος των μπλε κάδων πανελλαδικής εμβέλειας με περιεχόμενο τα απόβλητα συσκευασιών των δήμων προς ανακύκλωση, γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων ης, τις θεσμοθετημένες υποχρεώσεις έτσι όπως προκύπτουν από το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων και τον πρόσφατο νόμο για την ανακύκλωση.

Έτσι, λοιπόν, στο Αναθεωρημένο Επιχειρησιακό Σχέδιο που υπέβαλε ως όφειλε στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης, με ορίζοντα εφαρμογής τα έξι χρόνια από την ημερομηνία έγκρισής του, εμφανίζεται να περιφρονεί τα βασικά και στοιχειώδη. Δηλαδή την καθιέρωση τεσσάρων (γυαλί, πλαστικό, μέταλλα και χαρτί) ξεχωριστών ρευμάτων ανακύκλωσης των αποβλήτων συσκευασίας.

Επ' αυτού, παίζει ένα ιδιότυπο κρυφτούλι με τις αρμοδιότητες των δήμων και τις δικές της, ενώ χωρίς καμία τεκμηρίωση υποστηρίζει πως με τα σημερινά ετήσια έσοδα των 20 εκατ. ευρώ «δεν βγαίνει» και προτείνει σχεδόν διπλασιασμό (να φτάσουν στα 37 εκατ. ευρώ). Τα έσοδά της είναι οι πόροι που καταβάλλει η κοινωνία μέσω των συμβεβλημένων με αυτή επιχειρήσεων, αφού στην τιμή των προϊόντων είναι ενσωματωμένο το τέλος της ανακύκλωσης.

Σε δελτίο Τύπου (10.5.2018) με πανηγυρικό ύφος «για τη νέα άνοδο στην ανακύκλωση συσκευασιών, κατά 5% αύξηση το 2017 σε σχέση με το 2016», καθώς διανύει το 15ο έτος λειτουργίας της, αυτοσυστήνεται ως εξής:

«Η Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης, όπως προβλέπει ο νόμος, έχει μη κερδοσκοπική λειτουργία και εξυπηρετεί σκοπούς δημοσίου συμφέροντος. Ιδρύθηκε από βιομηχανικές και εμπορικές επιχειρήσεις που είτε διαθέτουν συσκευασμένα προϊόντα στην ελληνική αγορά είτε κατασκευάζουν συσκευασίες και σήμερα αριθμεί σχεδόν 2.152 συμβεβλημένους. Στο μετοχικό κεφάλαιο της ΕΕΑΑ συμμετέχει και η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) κατά 35%. Η ΕΕΑΑ οργανώνει το Σύστημα Συλλογικής Εναλλακτικής Διαχείρισης για τα απόβλητα συσκευασίας (ΣΣΕΔ - ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ) σύμφωνα με τον Ν. 2939/01 όπως τροποποιήθηκε και ισχύει. Το εθνικό θεσμικό πλαίσιο είναι απόρροια των ευρωπαϊκών Οδηγιών και υποχρεώνει τους διαχειριστές συσκευασίας, δηλαδή τις επιχειρήσεις που διαθέτουν συσκευασμένα προϊόντα στην ελληνική αγορά, να μεριμνήσουν για την ανακύκλωση των συσκευασιών τους».

Παρά ταύτα, το επιχειρησιακό της σχέδιο, το οποίο διαθέτει η «Αυγή» της Κυριακής, αφού προσπερνά την υποχρέωση για καθιέρωση των τεσσάρων ρευμάτων, θολώνει τα νερά και, παρότι η ΚΕΔΕ συμμετέχει στην εταιρεία, αναφέρει ότι "το εύρος και η πορεία υλοποίησης έργων με περισσότερα από δύο ρεύματα συλλογής αποβλήτων συσκευασίας συναρτώνται από τα ακόλουθα:

* Τα Τοπικά Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων που καταρτίζουν οι ΟΤΑ και του οικείου εγκεκριμένου Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (άρθρο 7 παρ. 3 του Ν. 4496/2017), σχεδιασμοί τους οποίους δεν μπορεί να υπερβεί η ΕΕΑΑ.

* Την ενδεχόμενη παράλληλη ανάπτυξη ρεύματος ζυμώσιμων / οργανικών (καφέ κάδου), ενέργεια που θα θεωρείται ότι θα συνδράμει πολύ τόσο στην επίτευξη εθνικών στόχων για την ανακύκλωση απορριμμάτων όσο και στη βελτίωση ποιοτικών και ποσοτικών δεικτών της ανακύκλωσης συσκευασιών.

* Σχετικές αποφάσεις της ΚΕΔΕ και των ΟΤΑ και κυρίως τη δυνατότητα και τον χρονοπρογραμματισμό των τελευταίων να στηρίξουν αποτελεσματικά τα τουλάχιστον τρία ρεύματα συλλογής, δηλαδή, τον μπλε κάδο, το ρεύμα χαρτιού, το ρεύμα κοινών απορριμμάτων, ενδεχομένως και το ρεύμα του καφέ κάδου".

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ενασχόληση της ΕΕΑΑ με τις γυάλινες συσκευασίες, «μπλε κώδωνες» εξαντλείται στα εύκολα. Αυτοί τοποθετούνται σε σημεία με επαγγελματικές δραστηριότητες (π.χ. εστιατόριο, μπαρ, καφέ...) όπου καταναλώνεται μεγάλη ποσότητα γυάλινων συσκευασιών. Άλλη μια παρατυπία του επιχειρησιακού σχεδίου είναι ότι αναγορεύει σε στρατηγικής σημασίας δραστηριότητα την ανάκτηση αποβλήτων συσκευασίας από σύμμεικτα απόβλητα και κάνει λόγο για συνεργασία με «ΣΔΙΤ Μακεδονίας» κ.λπ., δραστηριότητα που έχει απαγορεύσει ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης ήδη από τα τέλη Φεβρουαρίου.

Στη σχετική ανακοίνωση επισημαίνεται ξεκάθαρα πως «τα Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης δεν θα επιδοτούν καμία εργασία ανάκτησης αποβλήτων συσκευασίας από το ρεύμα των σύμμεικτων αστικών στερεών αποβλήτων, όπως για παράδειγμα ανάκτηση αποβλήτων συσκευασίας σε εργοστάσια μηχανικής διαλογής αστικών αποβλήτων, καθώς τέτοιου είδους επιδοτήσεις έρχονται σε αντίθεση με το πνεύμα και την ουσία του νόμου περί εναλλακτικής διαχείρισης (Ν. 2939/2001, όπως τροποποιήθηκε από τον Ν. 4496/2017), που υπαγορεύει τη χωριστή συλλογή των αποβλήτων συσκευασίας στην πηγή σε τέσσερα χωριστά ρεύματα».

Με τούτα και με κείνα, προφανώς το επιχειρησιακό σχέδιο δεν αναμένεται να εγκριθεί (η προθεσμία εκπνέει τον Νοέμβριο). Η ΕΕΑΑ επιχειρεί να ροκανίσει χρόνο προσδοκώντας άλλες μέρες. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι στο προοίμιο του επιχειρησιακού σχεδίου αναπολεί συγκεκριμένη περίοδο - «το Ε.Σ. περιόδου 2003-2008 είναι το μόνο σχέδιο που εγκρίθηκε και υλοποιήθηκε χωρίς προσκόμματα» αναφέρει.

Σε κάθε περίπτωση, εκκρεμεί η ενεργοποίηση της πρόβλεψης του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων σχετικά με το ότι τα έσοδα των συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης αποτελούν δημόσιο πόρο και πρέπει να εξεταστεί ο έλεγχός τους μέσω κρατικού λογιστικού συστήματος για να αποτελέσουν επενδυτικό κονδύλι για την ανάπτυξη των συστημάτων της νέας διαχείρισης αποβλήτων.

Η τύχη... των αποβλήτων συσκευασίας

Τα απόβλητα συσκευασίας (Α.Σ.) προέρχονται από τους συνεργαζόμενους ΟΤΑ και συλλέγονται μέσω του δικτύου των μπλε κάδων, εντός των οποίων οι πολίτες καλούνται να τοποθετήσουν τα Α.Σ. που έχουν διαχωρίσει στο σπίτι τους. Εν συνεχεία, το περιεχόμενο των κάδων συλλέγεται από τα οχήματα συλλογής (η αποκομιδή είναι ευθύνη των δήμων, ενώ ο εξοπλισμός, π.χ. κάδοι, οχήματα διατίθενται από το σύστημα) και οδηγείται στα Κέντρα Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ). Εδώ τα υλικά διαλέγονται σε επιμέρους, ομοιογενείς ποιότητες υλικών συσκευασίας και προωθούνται προς ανακύκλωση στην αγορά δευτερογενών υλικών.

Θεσσαλονίκη: Εγκαίνια 4ου Φεστιβάλ Ανακύκλωσης

Πεντακόσιες χιλιάδες ευρώ ετησίως εξοικονομεί ο δήμος από την ανακύκλωση, τόνισε ο Γ. Μπουτάρης

Ο δήμος Θεσσαλονίκης ανακυκλώνει ετησίως 12.000 τόνους απορριμμάτων, εξοικονομώντας πεντακόσιες χιλιάδες ευρώ, τόνισε ο δήμαρχος, Γιάννης Μπουτάρης, στην ομιλία του, κατά την εκδήλωση εγκαινίων του 4ου Φεστιβάλ Ανακύκλωσης, στο περίπτερο 8 του Διεθνούς Εκθεσιακού Κέντρου Θεσσαλονίκης.

Ο κ. Μπουτάρης, τόνισε ότι το Φεστιβάλ Ανακύκλωσης, το οποίο διοργανώνει ο δήμος Θεσσαλονίκης, είναι νέος θεσμός, που έχει καθιερωθεί στη συνείδηση του κόσμου, όπως φαίνεται και από την προσέλευση σχολείων και επισκεπτών. Στόχος είναι να λάβει χαρακτήρα κλαδικής έκθεσης για να αναδειχθεί η οικονομική διάσταση της ανακύκλωσης και της επαναχρησιμοποίησης.

Το 2017, όπως είπε,ο δήμος ανακύκλωσε το 19,5% των απορριμμάτων και την ίδια χρονιά ξεκίνησε η ανακύκλωση ρούχων, παπουτσιών και πιλοτικά η κομποστοποίηση στις λαϊκές αγορές. Ο κ. Μπουτάρης επισήμανε την ανάγκη ενεργειακής αξιοποίησης των απορριμμάτων, πρόσθεσε, ωστόσο, ότι για το θέμα αυτό υπάρχουν θεσμικά κενά.

Χαιρετισμό στην εκδήλωση απηύθυνε ο περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, Απόστολος Τζιτζικώστας, ο οποίος εξέφρασε τη βούληση της Περιφέρειας, να βοηθήσει τους δήμους να αυξήσουν τα ποσοστά ανακύκλωσης και να τονώσουν την κυκλική οικονομία.

Στα εγκαίνια του 4ου Φεστιβάλ Ανακύκλωσης παραβρέθηκαν ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων, Περιβάλλοντος και Καθαριότητας, Θανάσης Παππάς, η πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου, Καλυψώ Γούλα και ο εντεταλμένος δημοτικός σύμβουλος υπεύθυνος για την Καθαριότητα, Λάζαρος Ζαχαριάδης.

Το 4ο Φεστιβάλ Ανακύκλωσης θα ολοκληρωθεί στις 6 Μαΐου, ενώ κεντρικό θέμα της διοργάνωσης είναι η ανακύκλωση στην εκπαίδευση.

Οχι άλλη τροφή στα σκουπίδια

Συντάκτης: 

Βάση Παναγοπούλου (Εφημερίδα των συντακτών)

Ογδόντα οκτώ εκατομμύρια τόνοι τροφίμων τον χρόνο εκτιμούν οι ειδικοί ότι καταλήγουν στα σκουπίδια, όσον αφορά τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο οι αριθμοί δείχνουν ότι χάνονται ή σπαταλώνται 1,3 δισεκατομμύρια τόνοι ετησίως.

Το 1/3 δηλαδή των τροφίμων που παράγονται για να καταναλωθούν από τους ανθρώπους καταλήγουν στον σκουπιδοτενεκέ.

Στις αναπτυγμένες χώρες, σύμφωνα με στοιχεία του FAO (Food and Agriculture Organisation), πάνω από το 40% της απώλειας τροφής συμβαίνει μετά τη συγκομιδή και κατά τη διάρκεια της μεταποίησης, ενώ στις βιομηχανικές χώρες πάνω από το 40% της απώλειας αφορά το λιανικό εμπόριο και τους καταναλωτές.

Τι μπορεί να γίνει για να μειωθεί το φαινόμενο της κατασπατάλησης πόρων και τροφής;

Μπορούμε ως μεμονωμένα άτομα να συμβάλουμε στη μείωση των αριθμών που καταδεικνύουν μια σκληρή πραγματικότητα;

Φυσικά. Απλά πρέπει να επανακαθορίσουμε τον τρόπο σκέψης μας, άρα και της καταναλωτικής μας συμπεριφοράς, έτσι ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί μέχρι το 2030 και μιλούν για τη μείωση της κατά κεφαλήν σπατάλης τροφής στο 50%.

Ποσοστό που αφορά τόσο το λιανεμπόριο όσο και τους καταναλωτές, καθώς και τη μείωση της απώλειας πόρων όσον αφορά την αλυσίδα που ξεκινά από τη γραμμή παραγωγής και φτάνει μέχρι τον εφοδιασμό.

Η Ε.Ε. ήδη επιλέγει την κυκλική οικονομία ως τον μόνο δρόμο για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την επισιτιστική ασφάλεια, έχοντας ξεκινήσει από τον Σεπτέμβριο του 2015 την ενημέρωση για την ευαισθητοποίηση των πολιτών του κόσμου.

«Γεννήθηκα στη Σιβηρία, όπου η τροφή δεν περίσσευε. Δεν θα ξεχάσω το βλέμμα της μητέρας μου όταν άφηνα έστω και μία απειροελάχιστη μπουκιά στο πιάτο μου. Αυτό το βλέμμα με κατατρέχει μέχρι σήμερα και με κάνει υποστηρικτή της κυκλικής οικονομίας ως τον μόνο δρόμο στην καταπολέμηση αυτού του τραγικού παγκόσμιου φαινομένου, της σπατάλης πόρων και τροφίμων».

Με αυτά τα λόγια προλόγισε τις εργασίες της επιτροπής ο Vytenis Andriukaitis, επίτροπος Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων, δίνοντας την ανθρώπινη εμπειρία που καθορίζει μετέπειτα συμπεριφορές σε ένα φαινόμενο που δεν είναι τοπικό, δεν αφορά δηλαδή συγκεκριμένες χώρες για συγκεκριμένους λόγους.

Η εικόνα πεινασμένων ανθρώπων, και δη γηραιών, να αναζητούν την τροφή τους στα σκουπίδια ή στα απομεινάρια των λαϊκών αγορών, είναι εικόνα ντροπής που τα τελευταία χρόνια αφορά πάρα πολλούς συνανθρώπους μας καθημερινά.

Και το τραγικό είναι ότι κάθε μέρα, πόσω μάλλον κατά τη διάρκεια των γιορτών αλλά και μεθεόρτια, με τα περισσέματα φαγητών που βρίσκει κανείς πεταμένα στους κάδους των σκουπιδιών στις γειτονιές, στρώνεται κανονικότατα ένα γιορτινό τραπέζι.

Από δίπλα και οι μπλε κάδοι της ανακύκλωσης, κατάμεστοι από συσκευασίες κυρίως παιδικών παιχνιδιών, και παραδίπλα, πεταμένα στο πεζοδρόμιο, με ό,τι σακούλα ή συσκευασία δεν χώρεσε στους κάδους, τα χριστουγεννιάτικα έλατα που μέχρι πρότινος έδιναν ομορφιά στα σπίτια μας, τώρα να στέκουν έρημα και μαδημένα, να περιμένουν υπομονετικά τη μοίρα τους, που ευτυχώς είναι -μέσω των δήμων- οι εταιρείες που παράγουν κομπόστ στο οποίο και μετατρέπονται, δηλαδή σε χρήσιμο εδαφοβελτιωτικό υλικό προς επαναχρησιμοποίηση.

Αυτά σώζονται γιατί μεταποιούνται και αποκτούν νέο κύκλο ζωής, επαναχρησιμοποιούνται, μειώνοντας με αυτό τον τρόπο τη σπατάλη πόρων.

Στις εικόνες αυτές -συνηθισμένο φαινόμενο στα ελληνικά πεζοδρόμια, ειδικά μετά τις γιορτές - αναγιγνώσκει κανείς το ψυχογράφημα νοοτροπιών και τρόπου σκέψης που ηγούνται των πράξεων.

Το μετακατοχικό σύνδρομο των γονέων μας εξελίχθηκε από τους μετέπειτα πολίτες σε ασέβεια απέναντι σε αυτό που μας τρέφει, είτε αυτό αφορά την πρωταρχική πηγή που είναι η γη, το χώμα, το νερό, οι φυσικοί πόροι δηλαδή στο σύνολό τους, είτε στην τελική του μορφή που είναι το εκάστοτε προϊόν. Γιατί το κάθε προϊόν, για να φτάσει στην τελική του μορφή, έχει περάσει από μια αλυσίδα διεργασιών -από την καλλιέργεια, τη συγκομιδή μέχρι τη συσκευασία και την τοποθέτηση στο ράφι ή στα ψυγεία των σούπερ μάρκετ- και αυτό για να γίνει απαιτείται η χρήση πόρων.

Αυτό ήταν βίωμα για τις άλλοτε νοικοκυρές και τους νοικοκύρηδες, που έπρατταν αυτό που ονομάζουμε οικιακή οικονομία στην καθημερινότητά τους.

Δεν υπήρχε αφθονία τροφής ή πρώτων υλών και κάθε τι χρησιμοποιούνταν όχι με τσιγκουνιά, αλλά με σκέψη και προγραμματισμό.

Το ότι αξιοποιούσαν π.χ. το φαγητό της προηγούμενης ημέρας μεταποιώντας το σε κάτι άλλο, έφτασε να είναι ντροπή για εμάς τις διάδοχες νοικοκυρές. Να χρησιμοποιήσουμε τα αποφάγια; Ντροπή!

Ηρθε όμως να ακυρώσει την ντροπή μας η νέα τάση στη μαγειρική και ζαχαροπλαστική παρακαλώ, η οποία δίνει πλέον συνταγές για την επαναχρησιμοποίηση των φαγητών που περίσσεψαν από την προηγούμενη ημέρα και το κάνει με στιλ. Και πλέον ξαναγυρνάμε σε αυτό που έκαναν οι γιαγιάδες και οι μανάδες μας, χωρίς ενοχές, δικαιώνοντάς τες για την τόσων χρόνων λογική τού μαγειρεύω «ό,τι έχω» ή του «δεν πετιέται τίποτα».

Είναι σαφές ότι η μόδα καταγράφει τις ανάγκες των εποχών, προσαρμόζεται και προειδοποιεί για τα μελλούμενα. Ο άλογος υπερκαταναλωτισμός έχει πλέον ορατότατο αντίκρισμα στη Γη, στον πλανήτη που «μας σηκώνει στις πλάτες του».

Γιατί η απώλεια πόρων και η σπατάλη της τροφής, τα δύο σκέλη που απαρτίζουν αυτό που ονομάζεται food waste, έχει πολλές αναγνώσεις και επιπτώσεις.

Είναι παγκόσμιο πρόβλημα που έχει όχι μόνο οικονομικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα, αλλά εγείρει κοινωνικούς και ηθικούς προβληματισμούς, όταν έννοιες όπως επισιτιστική ανασφάλεια και πείνα αφορούν περίπου 800 εκατομμύρια ανθρώπων που, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, υποφέρουν από χρόνιο υποσιτισμό.

Αυτό σε αριθμούς μεταφράζεται στο ότι πλήττεται σχεδόν ένας στους τρεις ανθρώπους του πλανήτη.

«Καταπολεμήστε τη σπατάλη τροφής, ταίστε τον πλανήτη»

Ποιες είναι οι κύριες πηγές/τομείς που εμφανίζουν τη μεγαλύτερη σπατάλη ή απώλεια τροφής;

Οπως αναφέρεται σε ενημερωτικό υλικό στην ιστοσελίδα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων:

«Στην Ε.Ε. οι τομείς που συμβάλλουν κυρίως στη σπατάλη των τροφίμων είναι τα νοικοκυριά σε ποσοστό 53%, η μεταποίηση (19%), και ακολουθούν οι υπηρεσίες τροφίμων (12%), η πρωτογενής παραγωγή (11%) και το χονδρικό και λιανικό εμπόριο (5%)». Και σωστά σχολιάζεται πως «αυτό σημαίνει ότι όλοι οι συντελεστές της αλυσίδας τροφίμων συμβάλλουν στην απώλεια και σπατάλη των τροφίμων και συνεπώς μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην πρόληψη και μείωσή τους».

Αφού λοιπόν τα νοικοκυριά διαχειρίζονται το 53% της κατασπατάλησης τροφής, τότε αντιλαμβανόμαστε ότι η πρόληψη, άρα και η μείωση της σπατάλης είτε πόρων είτε τροφής ξεκινά από εμάς τους ίδιους.

Αυτό το μήνυμα θέλει να περάσει στους καταναλωτές -το ότι ο καθένας μας με μικρή προσπάθεια μπορεί να προσφέρει στην επίλυση του προβλήματος- ένα από τα ενημερωτικά σποτάκια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Η κυκλική οικονομία είναι το μέλλον».

Τι είναι τελικά η κυκλική οικονομία; Είναι απλά η μίμηση του μηχανισμού λειτουργίας της φύσης. Λειτουργία που γνωρίζουν πολύ καλά οι αγρότες όλου του κόσμου αλλά και οι προηγούμενες γενιές των ανθρώπων ή μερικές φυλές ακόμη που ζούσαν ή ζουν εξαρτώμενες και εναρμονισμένα με τους ρυθμούς αλλά και τους νόμους της.

Και αφηγείται:

«Στη φύση τα πάντα ανακυκλώνονται και αξιοποιούνται.
Τα φυτά απορροφούν το φως του ήλιου, τα φύλλα φυτών και δέντρων μεγαλώνουν, το χώμα εμπλουτίζεται, οι σπόροι ανθίζουν και ο αέναος κύκλος της ζωής συνεχίζεται.
Τίποτα δεν πάει χαμένο, τα πάντα αξιοποιούνται.
Στην πραγματικότητα, αυτό που γνωρίζουμε και κατανοούμε ως "σπατάλη τροφίμων, απώλεια πόρων" προέρχεται μόνο από ένα είδος στον πλανήτη.
Εμάς, τους ανθρώπους. Ομως ίσως όχι για πολύ ακόμη.
Η κυκλική οικονομία μετατρέπει τα σκουπίδια μας σε πόρο με αξία.
Η βιωσιμότητα των προϊόντων ήδη εντάσσεται στον αρχικό τους σχεδιασμό, προκειμένου να παραμένουν χρήσιμα και μετά το τέλος της ζωής τους, επανεντασσόμενα στον κύκλο της γραμμής παραγωγής.
Γιατί τα σκουπίδια μιας βιομηχανίας μπορούν να γίνουν η πρώτη ύλη μιας άλλης βιομηχανίας.
Η Ε.Ε. ήδη προχωρά στον δρόμο για την εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας σε όλα τα επίπεδα μέσω τριών μέσων: του οικολογικού σχεδιασμού, της πρόληψης κατασπατάλησης πόρων και τροφής και της επαναχρησιμοποίησης ή ανακύκλωσης.
Υιοθετώντας τις αρχές της κυκλικής οικονομίας, θα εξοικονομήσουμε μεγάλα χρηματικά ποσά, θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας και θα μειωθούν οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.
Ετσι οι κοινωνίες αλλά και το περιβάλλον θα αποκτήσουν μεγαλύτερη αντοχή στον χρόνο, έτσι θα δημιουργήσουμε μέλλον για τις επόμενες γενιές».

Αν σκεφτεί κανείς ότι η παγκόσμια ζήτηση για τρόφιμα αναμένεται να αυξηθεί σε 60% (αύξηση πληθυσμού και εισοδήματος, αλλαγές καταναλωτικών προτύπων), σύμφωνα πάντα με στοιχεία του FAO, έχοντας συνειδητοποιήσει ότι οι πόροι της Γης δεν είναι ανεξάντλητοι, ότι δεν υπάρχει μια καλή μάγισσα που μετατρέπει με το μαγικό της ραβδί κάθε μας σκουπίδι σε χρήσιμο προϊόν, τότε αντιλαμβανόμαστε την ανάγκη άμεσης αντίδρασης τόσο σε επίπεδο χωρών και κυβερνήσεων όσο και σε επίπεδο μεμονωμένων μονάδων, δηλαδή εμάς των πολιτών.

Αν πάρουμε ως πρώτους υπεύθυνους τις κυβερνήσεις, θα πρέπει να δούμε τι αποφάσισε η Ολομέλεια των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένης της Ε.Ε. και της Ελλάδας (25 Σεπτεμβρίου 2015).

Δεσμεύτηκαν λοιπόν για την επίτευξη δεκαεπτά αναπτυξιακών στόχων μέχρι το 2030, που στόχο έχουν -θεωρητικά τουλάχιστον- τον τερματισμό της φτώχειας, την προστασία του πλανήτη και την εξασφάλιση της ευημερίας για όλους.

Σε αυτούς τους στόχους συμπεριλαμβάνεται και «η μείωση στο 50% τής κατά κεφαλήν σπατάλης τροφίμων σε επίπεδο λιανικής πώλησης και καταναλωτή, καθώς και η μείωση της απώλειας τροφίμων κατά μήκος της αλυσίδας παραγωγής και εφοδιασμού».

Πώς θα γίνει εφικτό να υλοποιηθούν οι δεσμεύσεις τους;

«Η Ε.Ε. υιοθέτησε μέτρα προκειμένου να βοηθήσει τη μετάβαση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των καταναλωτών σε μια ισχυρότερη και πιο κυκλική οικονομία, όπου η αξία των προϊόντων, των υλικών και των πόρων παραμένει στην οικονομία όσο το δυνατόν περισσότερο. Η παραγωγή αποβλήτων περιορίζεται στο ελάχιστο και οι πόροι χρησιμοποιούνται με πιο βιώσιμο τρόπο, έτσι ώστε να υπάρξουν οφέλη για το περιβάλλον αλλά και την οικονομία».

Οι λέξεις: λιγότερα απόβλητα, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση είναι η καρδιά της κυκλικής οικονομίας. Γιατί;

Γιατί, σύμφωνα και πάλι με τον FAO, οι αιτίες που προκαλούν είτε την απώλεια είτε τη σπατάλη των τροφίμων εντοπίζονται «από το στάδιο της προ-συγκομιδής έως την κατανάλωση, στις πρακτικές παραγωγής, στα πρότυπα ποιότητας, στη μη συγκομιδή, στην υπερ-παραγωγή, στον ανεπαρκή προγραμματισμό, στις τεχνικές συγκομιδής, στις συνθήκες αποθήκευσης, στη μεταφορά ιδιαίτερα των νωπών προϊόντων, στην αυξανόμενη ευημερία και τον πλούτο των νοικοκυριών, στην ανάπτυξη του τομέα εστίασης και τροφοδοσίας, στον κακό σχεδιασμό των αγορών των νοικοκυριών, στην απόρριψη τροφίμων λόγω σύγχυσης με τις ημερομηνίες "best before" και "use-by", στις υπερβολικές μερίδες φαγητού που δεν καταναλώνονται, στις καταναλωτικές συνήθειες (π.χ. προμήθειες για μεγάλες χρονικές περιόδους), στα μεγέθη των συσκευασιών, στις μαζικές προσφορές κ.λπ.».

Ωραία όλα αυτά τα θεωρητικά, θα μπορούσε να πει κανείς. Εγώ όμως ως καταναλωτής τι μπορώ να κάνω;

Πολύ σωστή ερώτηση και η απάντηση δεν θέτει κανένα ίχνος ψυχαναγκασμού στην απόλαυση. Το μόνο που χρειάζεται είναι οργάνωση και αλλαγή νοοτροπίας, στην οποία πολλοί ήδη έχουν οδηγηθεί λόγω της συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης προκειμένου να τα φέρουν βόλτα, κάνοντάς το όμως με βαριά καρδιά, αφού ακόμη πιστεύουν ότι η υπεραφθονία δηλώνει ευημερία.

Ομως με τα νέα επιστημονικά δεδομένα, ευημερία θα έχουμε μόνο αν διατηρήσουμε σε καλή κατάσταση τον πλανήτη μας που ήδη υποφέρει -και μαζί του και οι άνθρωποι- από τις αλόγιστες πράξεις μας, ώστε να συνεχίσει να υπάρχει και να μπορεί να παράγει τα αναγκαία για τη διαιώνισή μας.

Εχουμε μιλήσει σε παλαιότερα άρθρα μας για την ανάγκη σωστής ανακύκλωσης, της κομποστοποίησης των υπολειμμάτων πρώτων υλών από την προετοιμασία του φαγητού, της επαναχρησιμοποίησης του νερού που καταναλώνουμε για το ξέπλυμα των λαχανικών και φρούτων, τη χρήση βιοδιασπώμενων συσκευασιών και υλικών, οικολογικών προϊόντων, π.χ. καθαριστικών, που δεν επιβαρύνουν τον υδροφόρο ορίζοντα και τα θαλάσσια συστήματα και πολλές ακόμη πρακτικές που αν εφαρμόζονταν σε ευρεία κλίμακα, θα βοηθούσαμε τη Γη να ανακάμψει και να μας δίνει ποιοτική τροφή για αντιγύρισμα.

Τι μπορώ να κάνω στην καθημερινή μου ζωή για να περιορίσω τη σπατάλη των τροφίμων;

Τώρα θα αναφερθούμε στις απλές τακτικές οι οποίες δίνουν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής στα νωπά προϊόντα που αποθηκεύουμε στο ψυγείο μας και στις οδηγίες για σωστές αγορές, όπως αναφέρονται στο προωθητικό ενημερωτικό υλικό των υπουργείων Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων της Ε.Ε. υπό τον τίτλο: «Τι μπορώ να κάνω στην καθημερινή μου ζωή για να περιορίσω τη σπατάλη των τροφίμων».

Τις αναπαράγουμε:

⒈ Προγραμματίστε τα ψώνια σας: προγραμματίστε το μενού της εβδομάδας. Ελέγξτε τα τρόφιμα που έχετε στο ψυγείο και στα ντουλάπια σας και στη συνέχεια φτιάξτε έναν κατάλογο μόνο με τα τρόφιμα που σας λείπουν. Οταν θα πάτε για ψώνια, πάρτε τον κατάλογο μαζί σας και τηρήστε τον αυστηρά. Μην επηρεάζεστε από διάφορες προσφορές και μην πηγαίνετε για ψώνια όταν είστε πεινασμένοι, γιατί θα αγοράσετε περισσότερα από όσα χρειάζεστε.

Προτιμήστε χύμα αντί για προσυσκευασμένα φρούτα και λαχανικά, ώστε να αγοράζετε ακριβώς την ποσότητα που χρειάζεστε.

⒉ Ελέγξτε τις ημερομηνίες λήξης: αν δεν έχετε σκοπό να καταναλώσετε ένα προϊόν του οποίου η ημερομηνία λήξης πλησιάζει, ψάξτε για ένα άλλο με πιο μακρινή ημερομηνία λήξης.

Προσοχή στις ενδείξεις των ημερομηνιών λήξης.

«Κατανάλωση μέχρι», σημαίνει ότι το προϊόν μπορεί να καταναλωθεί με ασφάλεια μέχρι την αναφερόμενη ημερομηνία (π.χ. το κρέας ή το ψάρι). Η σήμανση «κατά προτίμηση μέχρι» δείχνει την ημερομηνία μέχρι την οποία το προϊόν διατηρεί όλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του, πράγμα που σημαίνει ότι το προϊόν μπορεί να καταναλωθεί με ασφάλεια ακόμα και μετά την αναγραφόμενη ημερομηνία.

⒊ Μην ξεφεύγετε από τον προϋπολογισμό σας: σπατάλη τροφίμων σημαίνει σπατάλη χρημάτων.

⒋ Διατηρείτε το ψυγείο σας σε καλή κατάσταση: ελέγξτε τη στεγανότητα και τη θερμοκρασία του ψυγείου. Τα τρόφιμα χρειάζονται θερμοκρασία 1-5 βαθμών Κελσίου για να διατηρούνται όσο το δυνατόν πιο φρέσκα και για μεγαλύτερο διάστημα.

⒌ Διατηρείτε τις τροφές σύμφωνα με τις οδηγίες που αναγράφονται στη συσκευασία.

⒍ Αλλάζετε τη θέση των τροφίμων: όταν ψωνίζετε νέα τρόφιμα, φροντίστε να τοποθετείτε στο μπροστινό μέρος του ψυγείου ή των ραφιών τα παλιότερα που είχατε. Βάζετε τα νέα τρόφιμα στο πίσω μέρος, ώστε να μην κινδυνεύετε να βρείτε αργότερα στα ράφια σας μουχλιασμένες τροφές.

⒎ Σερβίρετε μικρές ποσότητες τροφίμων κι αν θελήσετε λίγο ακόμη, μπορείτε να ξαναβάλετε όση ποσότητα θέλετε παραπάνω (έτσι δεν θα μείνει τίποτα στο πιάτο, το οποίο θα αναγκαστείτε να το πετάξετε κατόπιν στα σκουπίδια).

⒏ Χρησιμοποιείτε τα υπολείμματα των τροφών: αντί να πετάτε τα υπολείμματα των τροφών στον σκουπιδοτενεκέ, χρησιμοποιήστε τα για το γεύμα ή το δείπνο της επόμενης μέρας ή καταψύξτε τα για μελλοντική χρήση. Τα φρούτα που αρχίζουν να χαλάνε μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε γλυκά ή τάρτες φρούτων και τα λαχανικά για να φτιάξετε σούπες.

9. Καταψύξτε: αν τρώτε μικρή ποσότητα ψωμιού, καταψύξτε το και, όταν το χρειαστείτε, βγάλτε μερικές φέτες λίγες ώρες πριν το καταναλώσετε. Αντίστοιχα μπορείτε να καταψύξετε μαγειρευμένες τροφές, ώστε να έχετε έτοιμα γεύματα για τις ημέρες που δεν έχετε διάθεση να μαγειρέψετε.

10. Κάντε τις τροφές σας λίπασμα: υπολείμματα τροφών, όπως φλούδες από φρούτα και λαχανικά, μπορούμε να τα βάζουμε σε ειδικούς κάδους λιπασματοποίησης. Σε λίγους μήνες θα έχετε ένα άριστο λίπασμα για τα φυτά σας.

Για τα υπολείμματα μαγειρευμένων τροφών η καλύτερη λύση είναι ο κομποστοποιητής κουζίνας. Δεν έχετε παρά να τον γεμίσετε με υπολείμματα τροφών, να προσθέσετε μια στρώση ειδικών μικροβίων και να τα αφήσετε να υποστούν ζύμωση. Το προϊόν που θα προκύψει μπορεί να χρησιμοποιηθεί για φυτά εσωτερικού χώρου και για τον κήπο σας.

Παρουσίαση του νέου Νομοσχεδίου για την Ανακύκλωση

Στόχος του νομοσχεδίου είναι ένας και μοναδικός : η ενίσχυση της ανακύκλωσης. Σε αυτή την κατεύθυνση το νομοσχέδιο περιέχει :

• Ρύθμιση και στήριξη της αγοράς και της περιβαλλοντικής συμπεριφοράς, με στόχο την βελτιστοποίηση της λειτουργίας, τη διαφάνεια και τον έλεγχο των συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης και καταπολέμηση της εισφοροδιαφυγής. Ισοτιμία στην αγορά, χωρίς εκμετάλλευση προνομιακής θέσης, χωρίς μεσάζοντες, χωρίς χρήση των ΣΕΔ για εμπορικούς σκοπούς : Κανονισμός προμηθειών, χαμηλό αποθεματικό, χαμηλό διοικητικό κόστος, ασυμβίβαστο ΣΕΔ -μετόχου και στελέχους- με επεξεργασία και διαχείριση ανακυκλωσίμων και σ.α.

• Καθοριστικός ρόλος των δήμων στο έργο της ανακύκλωσης, με ευαγγέλιο τα τοπικά σχέδια και τους στόχους του κάθε ΟΤΑ. Με κίνητρα και αντικίνητρα και σύγχρονους κανονισμούς καθαριότητας και με καθορισμένο πλαίσιο συνεργασίας με την κοινωνική οικονομία. Μεταξύ των κινήτρων που καθιερώνονται είναι η σύνδεση της τιμολογιακής πολιτικής των ΦΟΔΣΑ με τις επιδόσεις των δήμων στην ανακύκλωση. Παράλληλα ενθαρρύνουμε την παροχή κινήτρων στους δημότες για μείωση αποβλήτων και ανακύκλωση.

• Αξιοποίηση όλων των πόρων στην πραγματική ανακύκλωση, στην πραγματική κοινωνία και οικονομία. Άλλωστε, ο πόρος της ανακύκλωσης είναι δημόσιος και κοινωνικός πόρος και πρέπει να αξιοποιείται ορθολογικά και με πλήρη διαφάνεια.

• Μείωση χρήσης πλαστικής σακούλας, που ήδη θεσπίστηκε με ΚΥΑ.

• Ενίσχυση του ελεγκτικού και επιχειρησιακού ρόλου του ΕΟΑΝ. Άμεση πρωτοβουλία από τον ΕΟΑΝ για την καταγραφή ποσοτήτων και σύνθεσης στερεών αποβλήτων.

Για το νομοσχέδιο ολοκληρώθηκε τριπλός εντατικός κύκλος διαβούλευσης με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς της Αυτοδιοίκησης, της Αγοράς και της επιστημονικής κοινότητας, καθώς και των οικολογικών και κοινωνικών οργανώσεων.

Υλικό Τεκμηρίωσης

α) Γενική Τεκμηρίωση του νομοσχεδίου

β) Ειδικότερη τεκμηρίωση ως προς τους στόχους και τα αποτελέσματα του νομοσχεδίου

γ) Αιτιολογική Έκθεση του νομοσχεδίου

δ) Το νομοσχέδιο

«Νέο περιβάλλον για την ανακύκλωση» με νέο νομοσχέδιο

«Ένα νέο περιβάλλον για την ανακύκλωση», πρόκειται να διαμορφωθεί με την κατάθεση στη Βουλή του νέου νομοσχεδίου, όπως έκανε γνωστό σε συνέντευξη Τύπου ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σωκράτης Φάμελλος.

Στην ουσία, όπως τόνισε ο αν. υπουργός Περιβάλλοντος στόχος είναι η χώρα να εκσυγχρονιστεί στον τομέα της κυκλικής οικονομίας, καθώς το νέο σχέδιο νόμου αποτελεί τροποποίηση του 2929/2001, και να επιτύχει τους ευρωπαϊκούς στόχους σε επίπεδο ανάκτησης, επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης, με ταυτόχρονη δημιουργία προστιθέμενης αξίας στο ΑΕΠ, αλλά και χιλιάδων νέων θέσεων εργασίας. Μάλιστα έκανε λόγο για ένα «υπόδειγμα αλλαγής του οικονομικού και κοινωνικού μοντέλου στην Ελλάδα», με στόχο την παραγωγή πλούτου για τους πολίτες, την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά και της κοινωνίας. Στόχο αποτελεί το «να υπάρχουν κανόνες για τη δημιουργία της υποχρεωτικότητας, να μειώσουμε την εισφοροδιαφυγή, και να καταπολεμήσουμε φαινόμενα διαφθοράς», επισήμανε. 

Στο νομοσχέδιο προβλέπεται διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού, ενώ ενισχύεται ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης και της κοινωνίας των πολιτών. Όπως είπε ο κ. Φάμελλος, τίθενται πλέον οι όροι και το βασικό θεσμικό εργαλείο για την οργάνωση της ανακύκλωσης, ενώ προβλέπονται σημαντικά θέματα σε επίπεδο δήμων και συστημάτων. 

Όπως ανέφερε «ήδη από το 2015 υπάρχει ένας νέος σχεδιασμός σε αντίθεση με τη λογική των μεγάλων έργων, καθώς αυτά θα υποθήκευαν τους δήμους για πολλά χρόνια και θα πολλαπλασίαζαν τα πρόστιμα». 

Ήδη έχουν καταρτιστεί δεκατρία περιφερειακά σχέδια, τα οποία έχουν εγκριθεί, ενώ για τα περισσότερα έχουν ήδη εξασφαλιστεί χρηματοδοτήσεις. 

Στόχοι μέχρι το 2020 αποτελούν η ανάκτηση, η ανακύκλωση και η επαναχρησιμοποίηση σε τοπικό επίπεδο σε ποσοστό 50%, ενώ κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντικό το κομμάτι της διαλογής στην πηγή και η ανάκτηση του βιοαποδομήσιμου υλικού στον κάδο. 

Ειδικότερα, σύμφωνα με τον κ. Φάμελλο, «η πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση στηρίζεται και αποκτά την ευθύνη και με τον τρόπο αυτό συμβάλει στην ενηλικίωση της τοπικής αυτοδιοίκησης», καθώς έχουν ήδη εξασφαλιστεί οι πόροι ύψους 1,1 δισ. ευρώ για την προώθηση των δράσεων και των υποδομών που απαιτούνται, ενώ το νομοσχέδιο προβλέπει μεγάλη ευελιξία σε σχέση με τις πρακτικές που θα ακολουθήσει ο κάθε δήμος. 

Επιπλέον, στόχος του νομοσχεδίου είναι «να αξιοποιούνται τα συστήματα ανακύκλωσης για τον σκοπό που δημιουργούνται, με χαμηλό κόστος και να λειτουργούν ενισχυμένα». 

Όσον αφορά το ρόλο των δήμων, «τα τοπικά σχέδια διαχείρισης αποτελούν το ευαγγέλιο της ανακύκλωσης», σύμφωνα πάντα με τον αναπληρωτή υπουργό, ενώ, όπως τόνισε «σε αυτή τη βάση προβλέπονται όλες οι συνεργασίες των δήμων με οποιαδήποτε δραστηριότητα», στη λογική του ο «ρυπαίνων πληρώνει» και με βασικό ζητούμενο τη μείωση της παραγωγής απορριμμάτων και την επαναχρησιμοποίηση. 

Στόχο αποτελεί επίσης η τιμολογιακή πολιτική, καθώς και τα δημοτικά τέλη να συνδεθούν με τις ποσότητες των απορριμμάτων που παράγει ο κάθε δήμος, έτσι ώστε οι πολίτες να διαπιστώνουν την ανταποδοτικότητα του μέτρου μέσω της μείωσης των δημοτικών τελών, ανάλογα με τα ποσοστά ανακύκλωσης που επιτυγχάνονται. Όπως είπε ο κ. Φάμελλος, «ο πόρος της ανακύκλωσης είναι κοινωνικός πόρος και πρέπει να επιστρέφεται στην κοινωνία που τον έχει καταβάλει». 

Επιπλέον, στο εν λόγω νομοσχέδιο προβλέπονται τέλη και οικονομικά μέτρα για τη μείωση της πλαστικής σακούλας, ενώ ενισχύεται περαιτέρω ο ρόλος της ΤΑ σε σχέση με τους ελέγχους, αλλά και τις κυρωτικές διατάξεις. Μάλιστα, προβλέπονται πρόστιμα για πολίτες και παραγωγούς που θα ξεκινούν από 20 ευρώ και θα φθάνουν ακόμα και τα 500. 

Το νομοσχέδιο, ύστερα από τρεις εκτεταμένους κύκλους διαβούλευσης, έρχεται να εναρμονίσει θεσμικά τη χώρα με τις ευρωπαϊκές πρακτικές, καθώς το 81% των απορριμμάτων που παράγεται εξακολουθεί να θάβεται, ενώ τα ποσοστά της ανάκτησης βρίσκονται στο 19% με ευρωπαϊκό μέσο όρο το 31%. Μάλιστα, κατά άτομο η ανακύκλωση στη χώρα μας βρίσκεται στα 15,8 κιλά το χρόνο ενώ στην ΕΕ ο αντίστοιχος μέσος όρος είναι τα 110. 

«Κάνουμε μία κοινωνική συμφωνία ανακύκλωσης στη χώρα σε όλα τα επίπεδα» ανέφερε ο κ. Φάμελλος κατά την παρουσίαση του νομοσχεδίου, ενώ ανακοίνωσε και την αναβάθμιση και ενίσχυση του ρόλου του ΕΟΑΝ, ο οποίος, παρά την υποστελέχωσή του, έχει θέσει ήδη σε λειτουργία το Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ) καθώς και το Εθνικό Μητρώο Παραγωγών (ΕΜΠΑ). 

Απ' την πλευρά το ο κ. Δημήτρης Πολιτόπουλος, πρόεδρος του ΕΟΑΝ (Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης), έκανε λόγο για «ένα νομοσχέδιο με τεράστια συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων», ενώ έκανε γνωστό ότι ο Οργανισμός με τις νέες ευθύνες που του ανατίθενται στόχο θα έχει, μεταξύ άλλων, τη μείωση της εισφοροδιαφυγής από τους παραγωγούς, αφού θα επιβάλλει πρόστιμα, θα έχει τη δυνατότητα αναστολής συστημάτων σε περίπτωση που διαπιστωθούν μία σειρά παραβάσεων. Όπως είπε παρατηρείται 40% εισφοροδιαφυγή μόνο από τον κλάδο των συσκευασιών, στερώντας από τα κρατικά έσοδα περί τα 8 εκατ. ευρώ. 

Επίσης, σύμφωνα με τον κ. Πολιτόπουλο, ζητούμενο αποτελεί η συμμετοχή όλων των παραγωγών με ίσους όρους στην ανακύκλωση, ενώ άμεσα πρόκειται να πραγματοποιηθούν έλεγχοι σε συνεργασία και με το ΣΔΟΕ. 

Όπως έγινε γνωστό, εντός του 2018 αναμένεται να έχουν τοποθετηθεί οι νέοι κάδοι για τη συλλογή, να έχουν δημιουργηθεί οι μονάδες ανάκτησης και τα πράσινα σημεία, καθώς οι πόροι της τάξης του 1,1 δισ. έχουν ήδη εξασφαλιστεί και αναμένεται να εγκριθούν εντός του 2017. Στόχος είναι ο πολίτης που πετάει λιγότερο, αλλά και να πληρώνει λιγότερο, ενώ από το 2018 θα εφαρμοστεί η τιμολόγηση ανά ΟΤΑ ανάλογα με τα ζυγολόγια. Όπως ξεκαθάρισε ο κ. Φάμελλος, «θα στηρίξουμε τους ΟΤΑ και τις τοπικές κοινωνίες σε επίπεδο υποδομών». 

Όσον αφορά τα συστήματα, αυτά καθίστανται πλέον μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με αποκλειστικά οργανωτικό ρόλο, με ασυμβίβαστο μεταξύ στελεχών, διαφανείς διαγωνιστικές διαδικασίες, υποχρέωση δημοσιοποίησης στοιχείων, ενώ θα συγκροτηθεί και εποπτικό όργανο από τους υπόχρεους παραγωγούς. Επιπλέον, εξορθολογίζεται το διοικητικό κόστος, τίθεται όριο στο αποθεματικό τους, ενώ ενισχύεται και ο έλεγχός τους με βάση τα αποτελέσματα. Τέλος, δίνεται η δυνατότητα σε κάθε δήμο να δημιουργήσει το δικό του σύστημα. 

Κλείνοντας ο κ. Φάμελλος έκανε λόγο για συνολική αναβάθμιση των υπηρεσιών του δήμου προς τον πολίτη, με απόλυτη στήριξη της πολιτείας, επισημαίνοντας ότι «δίνεται πλέον το θεσμικό έναυσμα προκειμένου να αρχίσουμε να λειτουργούμε σε υψηλά στάνταρ».

Πρόταση περιβαλλοντικών οργανώσεων για μια «Αττική χωρίς σκουπίδια»

Ολοκληρωμένη πρόταση διαχείρισης απορριμμάτων στην Αττική, χαμηλού κόστους και φιλική προς το περιβάλλον, παρουσίασαν την Τρίτη τέσσερις περιβαλλοντικές οργανώσεις, η Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης, η Greenpeace, η WWF και το Δίκτυο Μεσόγειος SOS.

«Η προοπτική για Αττική χωρίς σκουπίδια είναι στο χέρι μας» τόνισαν οι εκπρόσωποι των οργανώσεων παρουσιάζοντας στα γραφεία της Greenpeace την πρότασή, με τίτλο Ολοκληρωμένο σχέδιο Διαχείρισης Απορριμμάτων στην Αττική.

Στόχος, είπαν, είναι η δρομολόγηση θεσμικών μέτρων και η δημιουργία των απαραίτητων υποδομών στον άξονα πρόληψη, επαναχρησιμοποίηση, κομποστοποίηση, ανακύκλωση.

Χαρακτήρισαν «εφικτό και ρεαλιστικό» το σχέδιό τους, η υλοποίηση του οποίου για τα επόμενα πέντε χρόνια απαιτεί χρηματοδότηση 24 εκατ. ευρώ ετησίως από το δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.

Το συνολικό κόστος για την Αττική εκτιμάται σε 119 εκατ. ευρώ. Οι συντάκτες της πρότασης εκτιμούν ότι είναι ασύγκριτα πιο οικονομική -κατά περίπου 6 έως 10 φορές- οικονομικότερο σε σχέση με άλλες λύσεις -το σχέδιο δεν παράγει τοξικά απόβλητα και δεν απαιτεί χώρους ταφής.

Στην πρόταση περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων η ανάπτυξη υπηρεσιών ανακύκλωσης σε περισσότερους από 650 ΟΤΑ με παράλληλη δημιουργία 2.370 νέων θέσεων εργασίας σταθερής απασχόλησης και ακόμα 1.420 μερικής απασχόλησης, συμβάλλοντας έτσι στην «πράσινη ανάπτυξη» των τοπικών οικονομιών.

Σε θεσμικό επίπεδο, προτείνονται μέτρα όπως η Δημιουργία Εθνικού Οργανισμού Διαχείρισης συσκευασιών και άλλων προϊόντων, δικαιότερος τρόπος χρέωσης των ΟΤΑ για τους ΧΥΤΑ και των τελών για τους δημότες, η δημιουργία 25 Κέντρων Ανακύκλωσης, η δρομολόγηση οικιακής κομποστοποίησης, δράσεις προετοιμασίας των ΟΤΑ για κομποστοποίηση και άλλα.

Ακόμη και η ανακύκλωση στην Ελλάδα ρυπαίνει!

Αυγή 14/07/2009

Την απόλυτη ασυδοσία καταγράφουν οι έλεγχοι, κατόπιν εορτής συνήθως, των επιθεωρητών περιβάλλοντος σε 44 επιχειρήσεις και εγκαταστάσεις ανά την επικράτεια, οι οποίες ρυπαίνουν νερό, αέρα και έδαφος. Τους ελέγχους δημοσιοποίησε χθες το ΥΠΕΧΩΔΕ, χωρίς να αναφέρει καν το χρονικό διάστημα που αυτοί διεξήχθησαν. Ο σκοπός προφανής: Να μείνει η εικόνα του "ύψους των επιβληθέντων προστίμων 1.758.400", εκ των οποίων μόνον τα 650.000 επιβάλλει ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ. Από τον χθεσινό κατάλογο ξεχωρίζουν και πάλι οι "βρόμικες" επιδόσεις της ΔΕΗ. Στα λιγνιτωρυχεία της Πτολεμαΐδας διαπιστώθηκε πλήθος παραβάσεων, καθώς τα μέτρα για τον περιορισμό της εκπομπής σκόνης ήταν λειψά.

Δεν δημιουργήθηκαν ποτέ πράσινες ζώνες προστασίας, περιμετρική περίφραξη και μόνιμα οριόσημα στο σύνολο των περιοχών επέμβασης, αποδέκτης των αποβλήτων ήταν το ρέμα Σουλού, δεν υπήρχε άδεια διάθεσης για την τέφρα εντός του ορυχείου, τα έργα εκτροπής του παραπάνω ρέματος έγιναν παράνομα, αφού ποτέ δεν εκδόθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι, ουδέποτε κατετέθη τεχνική έκθεση για την πορεία της εκμετάλλευσης και της αποκατάστασης στις αρμόδιες αρχές (πρόστιμο 300.000 ευρώ).

Πάνω-κάτω τα ίδια διαπιστώθηκαν και στα Λιγνιτωρυχεία Μαυροπηγής, πάλι στην Πτολεμαΐδα, με πρόστιμο 150.000 ευρώ. Τέσσερις παραβάσεις εντοπίσθηκαν και στον ατμοηλεκτρικό Σταθμό Μελίτης Φλώρινας της ΔΕΗ (πρόστιμο 75.000), ενώ αυτός της Λέσβου λειτουργούσε χωρίς άδεια διάθεσης αποβλήτων και χωρίς καμία φροντίδα για τα επικίνδυνα και μη απόβλητα, ούτε πραγματοποιούσε η ΔΕΗ, ως όφειλε, μετρήσεις αερίων ρύπων (80.000 πρόστιμο). Στη ΒΙΠΕ Θεσσαλονίκης (ΕΤΒΑ και ΕΥΑΘ) η μονάδα επεξεργασίας αποβλήτων των βυρσοδεψείων λειτουργούσε χωρίς άδεια διάθεσης υγρών αποβλήτων, τα υγρά απόβλητα της Μονάδας Κατεργασίας, αντί του δικτύου της ΕΥΑΘ, διοχετεύονταν σε στραγγιστική τάφρο των δικτύων της πεδιάδας της Θεσσαλονίκης και δέχονταν μεγαλύτερες ποσότητες από αυτές που μπορούσε να επεξεργαστεί.

Νοτιότερα, στον Ασωπό, που οι επιθεωρητές πήγαν όταν οι βρύσες της ευρύτερης περιοχής έσταζαν δηλητήριο, παρά τις "απειλές" του Γ. Σουφλιά ότι όσες μονάδες δεν συμμορφώνονται θα κλείνουν, στον χθεσινό κατάλογο υπάρχει εκ νέου εργοστάσιο παραγωγής υλικών συσκευασίας (ΜΑΪΛΗΣ ΑΕΒΕ) στο οποίο βρέθηκε σωλήνας μονάδας αποξείδωσης χαλυβοταινιών που κατέληγε σε φρεάτιο ομβρίων με αποδέκτη τον Ασωπό. Οι επιθεωρητές "είδαν" επικίνδυνα απόβλητα χρωμάτων αναμεμειγμένα με κοινά σκουπίδια και δεν τους δόθηκε κανένα στοιχείο για τον τρόπο διαχείρισής τους.

Άλλη εταιρεία στα Οινόφυτα ("HUSQVARNA CONSTRUSTION PRODUCTS") δεν διέθετε άδεια διαχείρισης των επικίνδυνων αποβλήτων και κατά την ημέρα της αυτοψίας "εντοπίστηκαν εμφανή σημάδια από προηγούμενη ανεξέλεγκτη διάθεση το έδαφος". Ένα άλλο ποιοτικό στοιχείο που προκύπτει από τον κατάλογο των παραβατών είναι αυτό του ευτελισμού και τής ανακύκλωσης. Εταιρεία (BATANODE METALSTAR) που θεωρητικά ανακύκλωνε συσσωρευτές οχημάτων και βιομηχανίας δεν έδωσε κανένα στοιχείο για τη διαχείρισή τους κατά την προηγούμενη διετία. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ανεξέλεγκτη απόθεση στερεών και επικινδύνων.

Άλλη στον Ασπρόπυργο (Ι। ΧΟΥΜΑΣ), όπου το εργοστάσιο ανακύκλωσης και κατασκευής συσσωρευτών μολύβδου δεν διέθετε καν άδεια διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων και εντοπίσθηκε υπεδάφια απόρριψη επικίνδυνων ουσιών! Εγκατάσταση υποδοχής και επεξεργασίας πετρελαιοειδών καταλοίπων στην ακτή Κυνοσούρας Σαλαμίνας (H.E.C.S.A.) λειτουργούσε χωρίς άδεια διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων. Κάμπινγκ στους Δελφούς επεκτάθηκε αυθαίρετα στη Β' Ζώνη προστασίας του αρχαιολογικού χώρου Δελφών. Ο βιολογικός καθαρισμός δήμου Κρανιδίου λειτουργούσε χωρίς άδεια διάθεσης λυμάτων, όπως και των Γρεβενών!

Σταυρογιάννη Λ