Παρουσίαση του νέου Νομοσχεδίου για την Ανακύκλωση

Στόχος του νομοσχεδίου είναι ένας και μοναδικός : η ενίσχυση της ανακύκλωσης. Σε αυτή την κατεύθυνση το νομοσχέδιο περιέχει :

• Ρύθμιση και στήριξη της αγοράς και της περιβαλλοντικής συμπεριφοράς, με στόχο την βελτιστοποίηση της λειτουργίας, τη διαφάνεια και τον έλεγχο των συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης και καταπολέμηση της εισφοροδιαφυγής. Ισοτιμία στην αγορά, χωρίς εκμετάλλευση προνομιακής θέσης, χωρίς μεσάζοντες, χωρίς χρήση των ΣΕΔ για εμπορικούς σκοπούς : Κανονισμός προμηθειών, χαμηλό αποθεματικό, χαμηλό διοικητικό κόστος, ασυμβίβαστο ΣΕΔ -μετόχου και στελέχους- με επεξεργασία και διαχείριση ανακυκλωσίμων και σ.α.

• Καθοριστικός ρόλος των δήμων στο έργο της ανακύκλωσης, με ευαγγέλιο τα τοπικά σχέδια και τους στόχους του κάθε ΟΤΑ. Με κίνητρα και αντικίνητρα και σύγχρονους κανονισμούς καθαριότητας και με καθορισμένο πλαίσιο συνεργασίας με την κοινωνική οικονομία. Μεταξύ των κινήτρων που καθιερώνονται είναι η σύνδεση της τιμολογιακής πολιτικής των ΦΟΔΣΑ με τις επιδόσεις των δήμων στην ανακύκλωση. Παράλληλα ενθαρρύνουμε την παροχή κινήτρων στους δημότες για μείωση αποβλήτων και ανακύκλωση.

• Αξιοποίηση όλων των πόρων στην πραγματική ανακύκλωση, στην πραγματική κοινωνία και οικονομία. Άλλωστε, ο πόρος της ανακύκλωσης είναι δημόσιος και κοινωνικός πόρος και πρέπει να αξιοποιείται ορθολογικά και με πλήρη διαφάνεια.

• Μείωση χρήσης πλαστικής σακούλας, που ήδη θεσπίστηκε με ΚΥΑ.

• Ενίσχυση του ελεγκτικού και επιχειρησιακού ρόλου του ΕΟΑΝ. Άμεση πρωτοβουλία από τον ΕΟΑΝ για την καταγραφή ποσοτήτων και σύνθεσης στερεών αποβλήτων.

Για το νομοσχέδιο ολοκληρώθηκε τριπλός εντατικός κύκλος διαβούλευσης με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς της Αυτοδιοίκησης, της Αγοράς και της επιστημονικής κοινότητας, καθώς και των οικολογικών και κοινωνικών οργανώσεων.

Υλικό Τεκμηρίωσης

α) Γενική Τεκμηρίωση του νομοσχεδίου

β) Ειδικότερη τεκμηρίωση ως προς τους στόχους και τα αποτελέσματα του νομοσχεδίου

γ) Αιτιολογική Έκθεση του νομοσχεδίου

δ) Το νομοσχέδιο

Σχολάζουσες Γαίες: Ο Γίγαντας που κοιμάται

Πώς θα ξαναζωντανέψουμε την ύπαιθρο με χιλιάδες θέσεις εργασίας στην πρωτογενή παραγωγή

 

http://yannistsironis.blogspot.gr

Η μετεμφυλιακή ιστορία της Ελλάδας, είναι ιστορία εγκατάλειψης της υπαίθρου και της παραγωγικής μας κληρονομιάς.

Ο πληθυσμός των πόλεων με περισσότερους από 50.000 κατοίκους ξεπερνά πλέον τα 5,5 εκατομμύρια.

Τα δύο τρίτα της χώρα μας εγκαταλείφθηκαν.

Η πληθυσμιακή όμως εγκατάλειψη είναι μόνο η μία πλευρά.

Χειρότερη, κατά την γνώμη μου, είναι η εγκατάλειψη της παραγωγικής κληρονομιάς: Από την δεκαετία του 50, με μία άνευ προηγουμένου πολιτισμική προπαγάνδα, οι έννοιες «τσοπάνος», «αγρότης», «βλάχος», «χωριάτης», ταυτίστηκαν με την αγραμματοσύνη και την οπισθοδρόμηση.

Έγιναν συνώνυμα του πρωτογονισμού, του άξεστου, της αφέλειας και της κουτοπονηριάς.

Ο νέος άνθρωπος, που ήθελε να μορφωθεί, να οραματιστεί, να αναζητήσει την καινοτομία, δεν μπορούσε να είναι τσοπάνος, δεν μπορούσε να είναι χωριάτης.

Ενώ λοιπόν οι τσοπάνηδες της Ελβετίας ή της Αυστρίας της Γερμανίας ή της Ολλανδίας εκσυγχρονίζονταν και μπήκαν δυναμικά στον 21ο αιώνα, στην Ελλάδα τα επαγγέλματα αυτά ταυτίστηκαν με τα γηρατειά ή την έλλειψη φιλοδοξίας.

Το επαγγελματικό λοιπόν δυναμικό του πρωτογενούς τομέα δεν αδυνάτισε μόνο πληθυσμιακά, αλλά και ποιοτικά!

ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Η απαξίωση του ανθρώπινου δυναμικού υπήρξε καθοριστικός παράγοντας στην μη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων: αντί να επενδυθούν στην ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, διοχετεύτηκαν κυρίως στην ψηφοθηρία του πελατειακού καθεστώτος.

Φτάσαμε σε ακραίες περιπτώσεις, να επιδοτείται έκταση με 10.000€, χωρίς να παράγει απολύτως τίποτα!

Μετά το 1989, η είσοδος στην ελεύθερη αγορά των πρώην σοσιαλιστικών χωρών, με χαμηλά κόστη, αλλά πολύ υψηλή τεχνογνωσία, συντελεί στην ραγδαία μείωση του αγροτικού ΑΕΠ.

Τέλος η παγκοσμιοποίηση έφερε στην αγορά προϊόντα σε τιμές αδιανόητες για τον Έλληνα παραγωγό: Η τιμή του κατεψυγμένου χυμού που φτάνει από χώρες της Λατινικής Αμερικής, δεν καλύπτει ούτε τις αμοιβές για την συλλογή εσπεριδοειδών στην Ελλάδα.

Έτσι, σημαντικό ποσοστό καλλιεργήσιμης γης, ακόμα και δενδρωδών καλλιεργειών, εγκαταλείφθηκαν και σχολάζουν:

• Δημόσιες γαίες, και μοναστικά ή εκκλησιαστικά κτήματα, που παλιά παραχωρούνταν σε ακτήμονες, μένουν στα αζήτητα.

• Γη συνεταιρισμών υπό εκκαθάριση, μνημείων του πελατειακού καθεστώτος.

• Ιδιωτικές εκτάσεις, που οι σημερινές τιμές παραγωγού καθιστούν ασύμφορη την εκμετάλλευσή τους.

ΤΙ ΑΞΙΖΟΥΝ ΟΙ ΣΧΟΛΑΖΟΥΣΕΣ ΓΑΙΕΣ;

Η σχολάζουσα γεωργική γη είναι ένας γίγαντας αξίας πολλών δισεκατομμυρίων.

Τα προϊόντα της ελληνική γης, γίνονται ασυναγώνιστα στις διεθνείς αγορές, όταν οι καλλιεργητές αξιοποιήσουν την μοναδικότητα του ελληνικού μικροκλίματος και του γεωλογικού υποβάθρου. Αυτό που λείπει είναι ο ανθρώπινος παράγοντας:

• Λείπει σε μεγάλο βαθμό ο εκσυγχρονισμός και η καινοτομία.

• Λείπουν τα σύγχρονα agrilogistics που θα εξασφαλίζουν στο διεθνές λιανεμπόριο σταθερές ποσότητες προϊόντων και ανταγωνιστικές τιμές διακίνησης.

• Λείπουν οι δυναμικές διεπαγγελματικές ενώσεις, που θα αποκλείουν την νοθεία και τις ελληνοποιήσεις, που δυσφημούν τα ελληνικά προϊόντα στις διεθνείς αγορές, αλλά και στους ξένους επισκέπτες της χώρας μας.

• Το ανθρώπινο δυναμικό στην ύπαιθρο ήταν σε σημαντικό βαθμό είτε γερασμένο, είτε δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στις σύγχρονες απαιτήσεις.

Οι σχολάζουσες γαίες απαξιώνονται, όσο δεν υπάρχουν άνθρωποι για να τις αξιοποιήσουν.

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΑΝΕΡΓΩΝ ΣΤΙΣ ΠΑΤΡΟΓΟΝΙΚΕΣ ΕΣΤΙΕΣ;

Ένας ακόμα γίγαντας που κοιμάται είναι οι άνεργοι και κυρίως οι νέοι!

Γιατί όμως οι νέοι αυτοί δεν στρέφονται στον πρωτογενή τομέα;

Η επιστροφή αυτή δεν είναι εύκολη υπόθεση. Η παραγωγική διαδικασία απαιτεί εξειδικευμένη γνώση. Απαιτείται αρχικό κεφάλαιο για τις πρώτες ύλες και αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών. Τέλος, η διάθεση των προϊόντων απαιτεί εμπειρία και επιχειρηματικότητα. Ελάχιστοι άνεργοι έχουν τέτοιες δυνατότητες.

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΕΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΔΥΟ ΓΙΓΑΝΤΩΝ

Η απάντηση στις παραπάνω προκλήσεις είναι οι πόροι της κοινωνικής οικονομίας: Άνεργοι εργάτες, επιστήμονες διαφορετικών πεδίων, μπορούν με την συνδρομή των ελληνικών πανεπιστημίων να αναλάβουν καινοτόμα σχέδια για αξιοποίηση των σχολαζουσών γαιών, αρκεί να μπορούσαν να εξασφαλίσουν για λίγα χρόνια ένα σταθερό εισόδημα, μέχρι να αποδώσει το νέο ξεκίνημα.

Το υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, διαθέτει πόρους για απασχόληση ανέργων και τεχνογνωσία στην ενίσχυση δομών κοινωνικής οικονομίας.Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, διαθέτει πολυετή τεχνογνωσία στην ενίσχυση της αγροτικής παραγωγής. Ένα απλό και άμεσα εφαρμόσιμο παράδειγμα είναι η συλλογή πορτοκαλιών που πέφτουν από τα δένδρα αναξιοποίητα. Άνεργοι μπορούν να τα περισυλλέξουν να πληρωθούν από τους πόρους της κοινωνικής οικονομίας και το προϊόν να δοθεί σε δομές αλληλεγγύης.

Ωστόσο τόσα χρόνια στα προγράμματα κοινωνικής οικονομίας απουσίαζε παντελώς ο πρωτογενής τομέας. Αντίστροφα, τα προγράμματα του ΥΠΑΑΤ σπάνια αφορούσαν ανέργους.

Εδώ και λίγους μήνες τα δύο υπουργεία βρισκόμαστε σε διαρκή συνεργασία, για να ενώσουμε τις δυνάμεις μας, ώστε να απασχοληθούν άνεργοι στον πρωτογενή τομέα.

Παράλληλα συνάντησα ο ίδιος τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος, που αμέσως αγκάλιασε την προσπάθεια.

Τέλος προγραμματίζεται άμεσα μία σύσκεψη με ενδιαφερόμενους δημάρχους, που θα αναλάβουν την εποπτεία της προσπάθειας.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η αξιοποίηση των πόρων της κοινωνικής οικονομίας στον πρωτογενή τομέα, έχει πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα για την οικονομία:

• Παράγεται ελληνικό αγροτικό προϊόν.

• Οι δικαιούχοι των προγραμμάτων, αντί να εργάζονται για κάποια οκτάμηνα σε κάποια έργα περιορισμένου χρόνου, εμπλέκονται ξανά στην παραγωγική διαδικασία με αρχικό κεφάλαιο την πολύτιμη ελληνική γη.

• Οι δικαιούχοι επιστρέφουν στις πατρογονικές εστίες. Τα χρήματα της αμοιβής τους θα τονώσουν την τοπική κατανάλωση.

• Οι ίδιοι ή τα παιδιά τους πιθανά στο τέλος των κοινωνικών προγραμμάτων θα έχουν ήδη βρει επαγγελματικές εναλλακτικές στην περιφέρεια. Κάποια εγκαταλειμμένα χωράφια θα ζωντανέψουν και θα αποτελέσουν το κεφάλαιο για νέες υγιείς συνεταιριστικές επιχειρήσεις.

Οι σχολάζουσες γαίες είναι η ζωντανή εικόνα του πελατειακού καθεστώτος που χρεοκόπησε την χώρα.

Το ζωντάνεμά τους θα είναι η απόδειξη ότι η Ελλάδα γύρισε σελίδα.

«Νέο περιβάλλον για την ανακύκλωση» με νέο νομοσχέδιο

«Ένα νέο περιβάλλον για την ανακύκλωση», πρόκειται να διαμορφωθεί με την κατάθεση στη Βουλή του νέου νομοσχεδίου, όπως έκανε γνωστό σε συνέντευξη Τύπου ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σωκράτης Φάμελλος.

Στην ουσία, όπως τόνισε ο αν. υπουργός Περιβάλλοντος στόχος είναι η χώρα να εκσυγχρονιστεί στον τομέα της κυκλικής οικονομίας, καθώς το νέο σχέδιο νόμου αποτελεί τροποποίηση του 2929/2001, και να επιτύχει τους ευρωπαϊκούς στόχους σε επίπεδο ανάκτησης, επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης, με ταυτόχρονη δημιουργία προστιθέμενης αξίας στο ΑΕΠ, αλλά και χιλιάδων νέων θέσεων εργασίας. Μάλιστα έκανε λόγο για ένα «υπόδειγμα αλλαγής του οικονομικού και κοινωνικού μοντέλου στην Ελλάδα», με στόχο την παραγωγή πλούτου για τους πολίτες, την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά και της κοινωνίας. Στόχο αποτελεί το «να υπάρχουν κανόνες για τη δημιουργία της υποχρεωτικότητας, να μειώσουμε την εισφοροδιαφυγή, και να καταπολεμήσουμε φαινόμενα διαφθοράς», επισήμανε. 

Στο νομοσχέδιο προβλέπεται διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού, ενώ ενισχύεται ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης και της κοινωνίας των πολιτών. Όπως είπε ο κ. Φάμελλος, τίθενται πλέον οι όροι και το βασικό θεσμικό εργαλείο για την οργάνωση της ανακύκλωσης, ενώ προβλέπονται σημαντικά θέματα σε επίπεδο δήμων και συστημάτων. 

Όπως ανέφερε «ήδη από το 2015 υπάρχει ένας νέος σχεδιασμός σε αντίθεση με τη λογική των μεγάλων έργων, καθώς αυτά θα υποθήκευαν τους δήμους για πολλά χρόνια και θα πολλαπλασίαζαν τα πρόστιμα». 

Ήδη έχουν καταρτιστεί δεκατρία περιφερειακά σχέδια, τα οποία έχουν εγκριθεί, ενώ για τα περισσότερα έχουν ήδη εξασφαλιστεί χρηματοδοτήσεις. 

Στόχοι μέχρι το 2020 αποτελούν η ανάκτηση, η ανακύκλωση και η επαναχρησιμοποίηση σε τοπικό επίπεδο σε ποσοστό 50%, ενώ κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντικό το κομμάτι της διαλογής στην πηγή και η ανάκτηση του βιοαποδομήσιμου υλικού στον κάδο. 

Ειδικότερα, σύμφωνα με τον κ. Φάμελλο, «η πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση στηρίζεται και αποκτά την ευθύνη και με τον τρόπο αυτό συμβάλει στην ενηλικίωση της τοπικής αυτοδιοίκησης», καθώς έχουν ήδη εξασφαλιστεί οι πόροι ύψους 1,1 δισ. ευρώ για την προώθηση των δράσεων και των υποδομών που απαιτούνται, ενώ το νομοσχέδιο προβλέπει μεγάλη ευελιξία σε σχέση με τις πρακτικές που θα ακολουθήσει ο κάθε δήμος. 

Επιπλέον, στόχος του νομοσχεδίου είναι «να αξιοποιούνται τα συστήματα ανακύκλωσης για τον σκοπό που δημιουργούνται, με χαμηλό κόστος και να λειτουργούν ενισχυμένα». 

Όσον αφορά το ρόλο των δήμων, «τα τοπικά σχέδια διαχείρισης αποτελούν το ευαγγέλιο της ανακύκλωσης», σύμφωνα πάντα με τον αναπληρωτή υπουργό, ενώ, όπως τόνισε «σε αυτή τη βάση προβλέπονται όλες οι συνεργασίες των δήμων με οποιαδήποτε δραστηριότητα», στη λογική του ο «ρυπαίνων πληρώνει» και με βασικό ζητούμενο τη μείωση της παραγωγής απορριμμάτων και την επαναχρησιμοποίηση. 

Στόχο αποτελεί επίσης η τιμολογιακή πολιτική, καθώς και τα δημοτικά τέλη να συνδεθούν με τις ποσότητες των απορριμμάτων που παράγει ο κάθε δήμος, έτσι ώστε οι πολίτες να διαπιστώνουν την ανταποδοτικότητα του μέτρου μέσω της μείωσης των δημοτικών τελών, ανάλογα με τα ποσοστά ανακύκλωσης που επιτυγχάνονται. Όπως είπε ο κ. Φάμελλος, «ο πόρος της ανακύκλωσης είναι κοινωνικός πόρος και πρέπει να επιστρέφεται στην κοινωνία που τον έχει καταβάλει». 

Επιπλέον, στο εν λόγω νομοσχέδιο προβλέπονται τέλη και οικονομικά μέτρα για τη μείωση της πλαστικής σακούλας, ενώ ενισχύεται περαιτέρω ο ρόλος της ΤΑ σε σχέση με τους ελέγχους, αλλά και τις κυρωτικές διατάξεις. Μάλιστα, προβλέπονται πρόστιμα για πολίτες και παραγωγούς που θα ξεκινούν από 20 ευρώ και θα φθάνουν ακόμα και τα 500. 

Το νομοσχέδιο, ύστερα από τρεις εκτεταμένους κύκλους διαβούλευσης, έρχεται να εναρμονίσει θεσμικά τη χώρα με τις ευρωπαϊκές πρακτικές, καθώς το 81% των απορριμμάτων που παράγεται εξακολουθεί να θάβεται, ενώ τα ποσοστά της ανάκτησης βρίσκονται στο 19% με ευρωπαϊκό μέσο όρο το 31%. Μάλιστα, κατά άτομο η ανακύκλωση στη χώρα μας βρίσκεται στα 15,8 κιλά το χρόνο ενώ στην ΕΕ ο αντίστοιχος μέσος όρος είναι τα 110. 

«Κάνουμε μία κοινωνική συμφωνία ανακύκλωσης στη χώρα σε όλα τα επίπεδα» ανέφερε ο κ. Φάμελλος κατά την παρουσίαση του νομοσχεδίου, ενώ ανακοίνωσε και την αναβάθμιση και ενίσχυση του ρόλου του ΕΟΑΝ, ο οποίος, παρά την υποστελέχωσή του, έχει θέσει ήδη σε λειτουργία το Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ) καθώς και το Εθνικό Μητρώο Παραγωγών (ΕΜΠΑ). 

Απ' την πλευρά το ο κ. Δημήτρης Πολιτόπουλος, πρόεδρος του ΕΟΑΝ (Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης), έκανε λόγο για «ένα νομοσχέδιο με τεράστια συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων», ενώ έκανε γνωστό ότι ο Οργανισμός με τις νέες ευθύνες που του ανατίθενται στόχο θα έχει, μεταξύ άλλων, τη μείωση της εισφοροδιαφυγής από τους παραγωγούς, αφού θα επιβάλλει πρόστιμα, θα έχει τη δυνατότητα αναστολής συστημάτων σε περίπτωση που διαπιστωθούν μία σειρά παραβάσεων. Όπως είπε παρατηρείται 40% εισφοροδιαφυγή μόνο από τον κλάδο των συσκευασιών, στερώντας από τα κρατικά έσοδα περί τα 8 εκατ. ευρώ. 

Επίσης, σύμφωνα με τον κ. Πολιτόπουλο, ζητούμενο αποτελεί η συμμετοχή όλων των παραγωγών με ίσους όρους στην ανακύκλωση, ενώ άμεσα πρόκειται να πραγματοποιηθούν έλεγχοι σε συνεργασία και με το ΣΔΟΕ. 

Όπως έγινε γνωστό, εντός του 2018 αναμένεται να έχουν τοποθετηθεί οι νέοι κάδοι για τη συλλογή, να έχουν δημιουργηθεί οι μονάδες ανάκτησης και τα πράσινα σημεία, καθώς οι πόροι της τάξης του 1,1 δισ. έχουν ήδη εξασφαλιστεί και αναμένεται να εγκριθούν εντός του 2017. Στόχος είναι ο πολίτης που πετάει λιγότερο, αλλά και να πληρώνει λιγότερο, ενώ από το 2018 θα εφαρμοστεί η τιμολόγηση ανά ΟΤΑ ανάλογα με τα ζυγολόγια. Όπως ξεκαθάρισε ο κ. Φάμελλος, «θα στηρίξουμε τους ΟΤΑ και τις τοπικές κοινωνίες σε επίπεδο υποδομών». 

Όσον αφορά τα συστήματα, αυτά καθίστανται πλέον μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με αποκλειστικά οργανωτικό ρόλο, με ασυμβίβαστο μεταξύ στελεχών, διαφανείς διαγωνιστικές διαδικασίες, υποχρέωση δημοσιοποίησης στοιχείων, ενώ θα συγκροτηθεί και εποπτικό όργανο από τους υπόχρεους παραγωγούς. Επιπλέον, εξορθολογίζεται το διοικητικό κόστος, τίθεται όριο στο αποθεματικό τους, ενώ ενισχύεται και ο έλεγχός τους με βάση τα αποτελέσματα. Τέλος, δίνεται η δυνατότητα σε κάθε δήμο να δημιουργήσει το δικό του σύστημα. 

Κλείνοντας ο κ. Φάμελλος έκανε λόγο για συνολική αναβάθμιση των υπηρεσιών του δήμου προς τον πολίτη, με απόλυτη στήριξη της πολιτείας, επισημαίνοντας ότι «δίνεται πλέον το θεσμικό έναυσμα προκειμένου να αρχίσουμε να λειτουργούμε σε υψηλά στάνταρ».

Πλαστικούρα παντού!

Δεν έχει περάσει ούτε εβδομάδα από τότε που έφυγε το Rainbow Warrior από τη χώρα μας για να συνεχίσει το ταξίδι του στην Ευρώπη και ακόμα προσπαθούμε να «χωνέψουμε» τις εικόνες που αντικρίσαμε στα νησιά και τις θάλασσές μας.

Πραγματοποιήσαμε δειγματοληψίες μικροπλαστικών από την επιφάνεια της θάλασσας σε Ιόνιο, Κρητικό και Αιγαίο πέλαγος, επισκέψεις σε απόμερες παραλίες και βιντεοσκόπηση του βυθού της θάλασσας στην Καλντέρα της Σαντορίνης και βόρεια της Μυκόνου.

Το συμπέρασμα;

Το πλαστικό έχει εισβάλει παντού, ακόμα και εκεί που δεν πατάει άνθρωπος.

✓ Στα 317 μέτρα βυθού που διένυσε η υποβρύχια κάμερά μας στην Καλντέρα της Σαντορίνης, καταγράψαμε 84 σκουπίδια, κυρίως πλαστικές σακούλες, ποτήρια και καπάκια ποτηριών του καφέ.

✓ Στις 3 δυσπρόσιτες παραλίες που επισκεφτήκαμε καταγράψαμε συνολικά 1.335 πλαστικά αντικείμενα (ό,τι είδος μπορείς να φανταστείς!).

✓ Στη συντριπτική πλειοψηφία των 13 δειγμάτων που συλλέξαμε με ειδικό ερευνητικό δίχτυ από την επιφάνεια της θάλασσας, βρήκαμε μικροπλαστικά και μικροΐνες πλαστικού.

✓ Στις 3 παραλίες που κάναμε καθαρισμό στην Ζάκυνθο, γεμίσαμε με σκουπίδια περισσότερες από 50 σακούλες των 60 λίτρων, με τα περισσότερα να είναι πλαστικά μίας χρήσης.

Το επόμενο διάστημα θα επεξεργαστούμε τα ευρήματα μαζί με το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών για να δημοσιεύσουμε τα τελικά αποτελέσματα. Επιπλέον, ένα από τα πράγματα που θα προσπαθήσουμε να κάνουμε είναι να μάθει περισσότερος κόσμος το μέγεθος του προβλήματος, όπως και τι πρέπει να γίνει για να το αντιμετωπίσουμε. Αν θες να βοηθήσεις σε αυτό, οποιοδήποτε ποσό μπορείς να διαθέσεις θα πάει στο να δημιουργήσουμε μία διαφήμιση που θα ταξιδέψει σε πολύ περισσότερο κόσμο από ό,τι συνήθως.

Πάτα εδώ

Υ.Γ. Από όλους εδώ που δεν έχουμε πάει ακόμα διακοπές, σου ευχόμαστε να έχεις έναν ξεκούραστο και ευχάριστο Αύγουστο! :)

Από σήμερα ζούμε με "πίστωση" από τον πλανήτη

Από σήμερα, Τετάρτη, ήδη έχουμε καταναλώσει όλες τους φυσικούς πόρους που ο πλανήτης μας μπορεί να παράξει μέσα σε ένα έτος. Η επέτειος ημέρα τούτη, του "ξεπεράσματος της Γης", κάθε χρόνο επέρχεται όλο και πιο νωρίς. Μόλις σε επτά μήνες, όλοι οι φυσικοί πόροι που η Γη μας μπορεί να παράξει σε ένα έτος έχουν καταναλωθεί.

Η ημερομηνία τούτη είναι δυσοίωνη και κάθε φορά στο ημερολόγιό μας έρχεται νωρίτερα. Φέτος, από τη σημερινή ημέρα, 2 Αυγούστου, κοντολογίς μόλις σε επτά μήνες, όλοι οι φυσικοί πόροι που η Γη μας μπορεί να παράξει σε ένα έτος έχουν καταναλωθεί. Για το υπόλοιπο του έτους 2017, για να συνεχίσουμε να τρώμε, να πίνουμε και να θερμαινόμαστε, ή για τις μετακινήσεις μας, θα πρέπει να υπερεκμεταλλευθούμε τα οικοσυστήματα του πλανήτη και να θέσουμε σε κίνδυνο την δυνατότητα ανανέωσης κι αναπαραγωγής τους.

Τούτη η "μέρα του ξεπεράσματος της Γης"("Earth overshoot day") υπολογίζεται κάθε χρόνο από το διεθνές ερευνητικό ίδρυμα Global Footprint Network, με έδρα το Όκλαντ της Καλιφόρνιας. Με βάση 15.000 δεδομένα που έχουν συλλεγεί από τον ΟΗΕ, το ίδρυμα υπολογίζει το οικολογικό αποτύπωμα του ανθρώπου. Ουσιαστικά μετρά την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων της Γης, με γνώμονα την βιο-ικανότητα του πλανήτη, δηλ. τη δυνατότητά του να ανανεώνει τις πηγές του και να απορροφά τα αέρια που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς αυτούς, η κατανάλωση όλης της ανθρωπότητας ξεπερνά το 70%των διαθέσιμων πηγών. Με άλλα λόγια χρειάζεται το ισοδύναμο ενός 1,7 του πλανήτη μας για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου.

Σύγκριση των ημερών που ξεπερνάγαμε τα όρια της Γης, από τι 1970 έως σήμερα

Το έλλειμμα τούτο σε πηγές παράγεται διότι κόβουμε δέντρα με ρυθμό πολύ μεγαλύτερο από αυτόν που απαιτείται για να μεγαλώσουν, ψαρεύουμε πολύ πιο περισσότερα ψάρια από τις θάλασσες απ'όσα γεννιούνται κάθε χρόνο, και εκλύουμε πολύ περισσότερο άνθρακα στην ατμόσφαιρά μας απ' όσον τα δάση κι οι ωκεανοί μας δύνανται να απορροφήσουν. Οι επιπτώσεις αυτής της υπερκατανάλωσης ήδη είναι αισθητές: αποψίλωση δασών, ελάττωση της βιοποικιλότητας, λειψυδρίες, οξίνιση των ωκεανών, εδαφικές διαβρώσεις, υπερσυσσώρευση απορριμάτων, ή αύξηση της συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Όλα τούτα τα αρνητικά φαινόμενα επηρρεάζουν σχεδόν το σύνολο του πλανήτη μας.

Eνώ έως το 1961, η Γη παρήγαγε περισσότερο φυσικό πλούτο, με το ένα τέταρτο των πηγών της να μην έχουν καταναλωθεί, ο πλανήτης άρχισε να γίνεται ελλειμματικός στις αρχές του 1970. Κι η ημέρα ξεπεράσματος των δυνατοτήτων του έχει αρχίσει να εμφανίζεται όλο και πιο νωρίς. Το 1985 η ημερομηνία αυτή έπεφτε στις 5 Νοεμβρίου, το 1998 κατέβηκε στην 1η Οκτωβρίου, και το 2009 ακόμη περισσότερο, στις 20 Αυγούστου. Εάν διατηρηθεί ο ρυθμός τούτος, το 2030 θα έχουμε ανάγκη από δύο πλανήτες για να καλύψουν τις ανάγκες μας. Αιτία ; η δημογραφική αύξηση, αφ' ενός, αλλά κι αφ' ετέρου ο όλο και πιο λαίμαργος σε κατανάλωση φυσικών πηγών τρόπος ζωής μας, που βασίζεται όλο και περισσότερο στην ενέργεια από ορυκτά καύσιμα (άνθρακας, πετρέλαιο, φυσικό αέριο).

Ωστόσο, δεν είναι όλοι οι άνθρωποι εξίσου υπεύθυνοι για τούτην την καταστροφή. Με τον τρυφηλό τρόπο ζωής των Αυστραλών, ή των Αμερικανών, χρειάζονται πάνω από πέντε πλανήτες για να τη συντηρήσουν. Οι Γάλλοι έχουν ανάγκη από τρεις, ενώ οι Κινέζοι από 2,1, πολύ παραπάνω από την λιτότητα των Ινδών (0,6). Αντίστοιχα, σε σχέση με τις εθνικές φυσικές πηγές, η Ιαπωνία θα είχε ανάγκη από επτά φορές τη χώρα τους για να ικανοποιήσουν τις τρέχουσες καταλωτικές ανάγκες της, η Ιταλία κι η Βρετανία τέσσερις φορές. Συνολικά, το οικολογικό αποτύπωμα των ανεπτυγμένων χωρών είναι πέντε φορές μεγαλύτερο από εκείνο των φτωχών κρατών.

Πως θα μπορέσουμε να αναστρέψουμε αυτήν την τάση; Κατ' αρχάς, περιορίζοντας τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, που μόνον αυτά αποτελούν το 60% του παγκόσμιου οικολογικού αποτυπώματος . Για να μπορέσουμε να διατηρήσουμε την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω των δύο βαθμών Κελσίου--όπως προβλέπουν οι στόχοι της Συμφωνίας των Παρισίων για το κλίμα, που υπογράφηκε τον Δεκέμβριο του 2015--η ανθρωπότητα, όπως τονίζουν οι ειδικοί, θα πρέπει να απελευθερωθούμε από τα ορυκτά καύσιμα πριν από το 2050.

Τα μέτρα είναι γνωστά, είτε πρόκειται για την επιβολή οροφής και κατόπιν μείωση της παραγωγής των σταθμών ενέργειας με βάση τον άνθρακα, την ταχύτερη ανάπτυξη ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, ή βελτίωση της ενεργειακής αποτελεσματικότητας. Η μείωση των εκλύσεων άνθρακα κατά 50% θα μας επέτρεπε την μετάθεση της 'ημέρας ξεπεράσματος της Γης' κατά τρεις μήνες.

'Αλλη μία παράμετρος είναι η μείωση του διατροφικού αποτυπώματος. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τον τερματισμό της αποψίλωσης των δασών, τη μείωση των προϊόντων ζωϊκής προέλευσης και την στροφή προς πιο αειφόρους τρόπους παραγωγής, όπως τα βιολογικά προϊόντα, την αγρο-οικολογία, προειδοποιούν οι ειδικοί.

Πάντως, τόσο το Global Footprint Network, όπως κι η οικολογική οργάνωση WWF, διαβλέπουν αισιόδοξα σημάδια στον ορίζοντα. Σχετικά, το οικολογικό αποτύπωμα ανά κάτοικο των ΗΠΑ έχει μειωθεί κατά 20% από το 2005 (έτος που είχε φθάσει στο υψηλότερο σημείο του) έως; το 2013 (τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία), χάρις στη μείωση της εκπομπής αερίων άνθρακα και παρά την οικονομική ανάκαμψη. Κατά τ' αυτά, η παραδοσιακά παρουσιάζουσα το μεγαλύτερο εθνικό οικολογικό αποτύπωμα, Κίνα, αναπτύσσει μαζικά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ την ίδια ώρα έχει μειώσει την εσωτερική κατανάλωση άνθρακα--και παρά την κατασκευή νέων σταθμών ενέργειας με βάση το ορυκτό αυτό.

Πηγή: Le Monde - ΑΠΕ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΡΡΙΜΑΤΩΝ

Η Ελλάδα σήμερα είναι η πιο καθυστερημένη χώρα της Ε.Ε. στον τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων. Εδώ και τουλάχιστον είκοσι χρόνια οι πρώτες απόπειρες να δημιουργήσουμε συνθήκες, μηχανισμούς και κουλτούρα στον διαχωρισμό των απορριμάτων στην πηγή απέτυχε παταγωδώς. Και απέτυχε με ευθύνη της διοίκησης των δήμων, των νομαρχιών και των περιφερειών, που δεν κατάφεραν να πείσουν και να ασκήσουν διδακτικό έλεγχο στην ελληνική κοινωνία ώστε να αντιμετωπίσει αυτόν τον κοινωνικό εκσυγχρονισμό με ευθύνη και μεράκι. Χωρίς τη συμμετοχή πολιτών, νοικοκυριών, σχολείων, επιχειρήσεων, νοσοκομείων, δημοσίων υπηρεσιών, η μάχη για τον καλύτερο δυνατό διαχωρισμό των απορριμάτων στην πηγή δεν υπήρχε περίπτωση να πετύχει. Η σημαντική προσπάθεια, που θα μπορούσε να περιορίσει θεαματικά το κόστος, οικονομικό και οικολογικό, της σωστής διαχείρισης των απορριμάτων, έπρεπε να οργανωθεί έτσι, ώστε να πειστεί η κοινωνία πως αυτές οι προσπάθειες δεν πάνε χαμένες. Και στο σημείο αυτό η δημόσια διοίκηση απέτυχε παταγωδώς, αφού ουσιαστικά με τις επιλογές της αχρήστευσε τη σημασία του διαχωρισμού στην πηγή. Σήμερα τα απορρίμματα πηγαίνουν φύρδην μίγδην σε μηχανικό διαχωρισμό και στην εναπόθεσή τους στους ΧΥΤΑ, οι οποίοι, όσο κι αν βελτιωθούν οι τεχνικές, είναι μια εξαιρετικά επικίνδυνη διαδικασία, αφού η μόλυνση του περιβάλλοντος από την καύση και του υδροφόρου ορίζοντα είναι εξαιρετικά επικίνδυνη για την υγεία των ανθρώπων, αλλά και την ποιότητα των τροφίμων. 
 Στην κατεύθυνση αυτή κινήθηκαν και κινούνται και οι Δημοτικές Αρχές της Πρέβεζας. Τοποθέτησαν τους μπλε κάδους χωρίς καμμιά μελέτη του παραγόμενου όγκου απορριμάτων κάθε συνοικίας ή τετραγώνου, μοίρασαν κι’ από μια σακούλα και χωρίς κανέναν έλεγχο, καμιά διδακτική πληροφόρηση, άφησαν τους πολίτες να ενεργούν κατά συνείδηση... Καμιά Δημοτική Αρχή δεν πήρε στα σοβαρά το μέγα αυτό θέμα, ώστε να επιτύχει τον διαχωρισμό στην πηγή. Συχνά οι κάδοι υπερχειλίζουν και φυσικά δεν πλένονται ποτέ (!) όπως οι κανονισμοί υγιεινής ορίζουν. Σήμερα στους κάδους, εκτός από τα οικιακά απορρίμματα, πέφτουν μαγειρικά υπολείμματα από καταστήματα εστίασης, Μηχανισμοί ελέγχου τήρησης των κανόνων διαχείρισης ακόμα και των σύμμεικτων σκουπιδιών δεν υπάρχουν. 
 Η κατάσταση αυτή θεωρείται δεδομένη και από τον απερχόμενο Δήμαρχο, και από τον προηγούμενο, που ξαναζητά την ψήφο των Πρεβεζάνων, αλλά και τους άλλους υποψήφιους, μια και πουθενά δεν κάνουν λόγο για το πρόβλημα. Οδηγούν με αυτή την τακτική μεγάλες ποσότητες στερεών αποβλήτων σε σταθμούς μεταφόρτωσης και σε απομακρυσμένους ΧΥΤΑ στο πλαίσιο του Εθνικού σχεδίου διαχείρισης των Στερεών Αποβλήτων και του σχετικού Περιφερειακού σχεδιασμού Διαχείρισης για την Ήπειρο.
 Η Δημοτική Ριζοσπαστική Συνεργασία θα επιδιώξει τον εξορθολογισμό της διαχείρισης στο επίπεδο του Δήμου, στη βάση της αειφορίας και της βιώσιμης ανάπτυξης, πράγμα που μπορεί να επιτευχθεί με δράσεις που θα στοχεύουν στην αύξηση της ανακύκλωσης, της διαλογής στην πηγή και της κομποστοποίησης, αλλά και την παράλληλη μείωση των απορριμμάτων που οδηγούνται προς τελική διάθεση, με σύγχρονη προστασία της δημόσιας υγείας. 
Στην κατεύθυνση της αύξησης των ποσοτήτων ανακύκλωσης το υφιστάμενο πρόγραμμα των μπλε κάδων (συνεργασία με το Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών -ΣΕΔΣ), πρέπει να επεκταθεί άμεσα στις δημοτικές ενότητες Λούρου και Ζαλόγγου με παράλληλη ενημέρωση – ευαισθητοποίηση των πολιτών,καθώς η συμμετοχή τους αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία του προγράμματος. Στην ίδια κατεύθυνση μπορούν να δημιουργηθούν ειδικά σημεία υποδοχής για χαρτί, γυαλί, πλαστικό κ.α. Τα σημεία αυτά μπορεί να έχουν τη μορφή περιπτέρων, που θα εγκατασταθούν σε κεντρικά σημεία. Τέτοια τυποποιημένα συστήματα εγκαθίστανται σε συνεργασία με το ΣΕΔΣ, όπου με τη χρήση εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας για την ανακύκλωση των πλαστικών, μεταλλικών, γυάλινων συσκευασιών και χαρτιού-χαρτονιού, προσφέρεται ανταποδοτικό κίνητρο στους καταναλωτές. Οι καταναλωτές επιστρέφουν τις συσκευασίες προϊόντων και το ανταποδοτικό κίνητρο είναι αγορές με μειωμένη τιμή σε συμβεβλημένα καταστήματα. Εναλλακτικά, μπορούν να δωρίσουν το ποσό σε φιλανθρωπικά ιδρύματα. Επιπλέον απαραίτητη είναι η δημιουργία ενός σημείου υποδοχής για τα μεγαλύτερου όγκου είδη αποβλήτων, όπως είναι οι ηλεκτρικές συσκευές, έπιπλα, χαρτόνια και έντυπο χαρτί, πλαστικά θερμοκηπίων, κλαδέματα κήπων και περιβολιών κ.α. Τα ανακυκλώσιμα υλικά θα προωθούνται σε αντίστοιχα εγκεκριμένα συστήματα διαχείρισης. 
Στη μείωση της συνολικής ποσότητας των απορριμμάτων σημαντικό ρόλο μπορεί να παίξει η κομποστοποίηση σε οικιακό επίπεδο. Με την επιδότηση αγοράς οικιακών κάδων κομποστοποίησης οι δημότες θα μπορούν χρησιμοποιώντας τα οργανικά απορρίμματα της κουζίνας (φρούτα λαχανικά κα ) και του κήπου (ξερά φύλλα κλαριά), να παράγουν πλούσιο εδαφοβελτιωτικό για τον κήπο τους. Για την επιτυχία αυτών των προγραμμάτων απαραίτητη είναι η συνεχής ενημέρωση των δημοτών από το δημοτικό ραδιόφωνο και τον τοπικό τύπο, αλλά και με την διάθεση σε αυτούς ενημερωτικών εντύπων και οδηγιών για τα προγράμματα εναλλακτικής διαχείρισης όσο και με την δημοσιοποίηση σε τακτική βάση των αποτελεσμάτων που επιτυγχάνονται. Έτσι η κοινωνία θα γίνεται συμμέτοχος στην προσπάθεια αυτή, αποκαθιστώντας τη σχέση Δήμου – Δημότη που σε μεγάλο βαθμό έχει κλονιστεί από τις πρακτικές που ακολουθήθηκαν τα τελευταία χρόνια. Στην κατεύθυνση της προστασίας της δημόσιας υγείας και της βελτίωσης των παρεχόμενων ανταποδοτικών υπηρεσιών καθαριότητας απαιτείται άμεσα ο εκσυγχρονισμός του εξοπλισμού συλλογής , καθώς σε πολλές περιπτώσεις έχει υπερβεί τα όριά του ( απορριμματοφόρα 20ετίας , κάδοι μη λειτουργικοί), με την προμήθεια νέων οχημάτων και κάδων. Σε ορισμένα σημεία, του ιστορικού κέντρου κυρίως, θα πρέπει να αντικατασταθούν οι συμβατικοί κάδοι με υπόγειους, πολλαπλάσιας χωρητικότητας, δίνοντας λύση στο πρόβλημα της έλλειψης χώρου αλλά και της ρύπανσης που προκαλείται από αυτούς. Επιπλέον θα πρέπει να αναβαθμιστεί η λειτουργία του αμαξοστασίου του Δήμου με την κατασκευή χώρου για το πλύσιμο των οχημάτων, χώρου για τη συντήρηση -επισκευή οχημάτων και κάδων καθώς και χώρου για την αξιοπρεπή και σύμφωνη με τους κανονισμούς υγιεινής και ασφάλειας παραμονή και εργασία του προσωπικού.
Άμεση παρέμβαση χρειάζεται και στην οργάνωση των προγραμμάτων αποκομιδής των ογκωδών , σύμφωνα με ένα τακτικό πρόγραμμα το οποίο θα είναι γνωστό στους δημότες. Έτσι θα σταματήσει επιτέλους το φαινόμενο της παραμονής κλαδιών, επίπλων κ.α. επί μέρες στους δρόμους που αποτελούν εστίες μόλυνσης και υποβαθμίζουν την αισθητική της πόλης μας. Με τις παρεμβάσεις αυτές θα ανακοπεί η επί χρόνια συνεχιζόμενη απαξίωση της καθαριότητας στο Δήμο, που οδηγεί με βεβαιότητα στην ιδιωτικοποίηση των σχετικών υπηρεσιών. Η καθαριότητα θα πρέπει να παραμείνει στο Δήμο με αναβαθμισμένες υπηρεσίες, οι οποίες ούτως ή άλλως είναι ανταποδοτικές, όπου οι προχωρημένες δράσεις ανακύκλωσης που αναφέραμε, θα μειώσουν, αντί να αυξήσουν τα κόστη καθαριότητας, θα αναβαθμίσουν το ρόλο του εργαζόμενου προσωπικού και θα αποτρέψουν σχεδιασμούς εκποίησης και εκφυλισμού του τομέα της καθαριότητας στο βωμό του ατομικού κέρδους, σε βάρος της ποιότητας και της αναβάθμισης των παρεχόμενων υπηρεσιών (ελάχιστες υπηρεσίες- μεγαλύτερο κέρδος) και της «φτηνής» αμειβόμενης εργασίας. Οι Δημότες θα πρέπει και εδώ να συμμετέχουν ενεργά, γνωρίζοντας και εφαρμόζοντας τις υποχρεώσεις τους, όπως καταγράφονται στον κανονισμό καθαριότητας. Το κίνητρο δεν μπορεί να είναι άλλο από την εμπέδωση της αντίληψης ότι ο Δημόσιος χώρος θα πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν χώρος του σπιτιού μας και όχι σαν χώρος αποθήκευσης ή σκουπιδότοπος. Τα σκουπίδια και η επεξεργασία τους είναι υπηρεσίες κοινής ωφελείας (ΥΚΩ), για τους πολίτες, τη φύση και το περιβάλλον και σε καμιά περίπτωση δεν αποτελούν κερδοσκοπική ευκαιρία για επιτήδειους.

Δημήτρης Παπαδήμος-
Συνταξιούχος Τοπογράφος Μηχανικός MSc Ε.Α.Π. Περιβαλλοντικός Σχεδιασμός Έργων Υποδομής 
Υποψήφιος Δημοτικός Σύμβουλος 

 Πηγή: Το παραπάνω κείμενο στηρίζεται στο Πρόγραμμα της "Δημοτικής Ριζοσπαστικής Συνεργασίας" που έχει αναρτηθεί στο ιστολόγιο της Παράταξης 

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

Το παρακάτω κείμενο θέσεων αποτελεί συλλογική επεξεργασία της θεματικής ομάδας Περιβάλλον – Οικολογία του ΣΥΡΙΖΑ. Κατατίθεται σε δημόσιο διάλογο και ως συμβολή στο πολιτικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ ενόψει των εκλογών του Ιουνίου 2012. 1. Η οικολογική θεώρηση της κοινωνικής παραγωγής και της αναπτυξιακής διαδικασίας, σύμφωνα με μια στρατηγική συμβιωτικής προσέγγισης του ανθρώπου με τη φύση και τα άλλα έμβια όντα, αποτελεί υπερκείμενο πρόταγμα της πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ. 2. Η ανάσχεση της κλιματικής αλλαγής πρέπει να συνιστά κριτήριο κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας. Ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ, από κοινού με άλλα αριστερά κόμματα και οικολογικά κινήματα στην Ευρώπη και διεθνώς, διεκδικεί μια φιλόδοξη, δίκαιη και δεσμευτική συμφωνία για την απόκρουση της κλιματικής αλλαγής με στόχο τη μείωση κατά 40% στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Μια συμφωνία που μπορεί να καλύψει τις ανάγκες των λαών του κόσμου και να αποτελέσει απάντηση στην οικολογική και κοινωνική κρίση. Οι αγορές ρύπων άνθρακα και οι άλλοι αγοραίοι μηχανισμοί που παρουσιάζονται ως προσπάθειες να δημιουργηθούν χρηματιστηριακές αξίες για τον άνθρακα που εξοικονομείται ή αποθηκεύεται, δεν είναι μόνο αναποτελεσματικές στη μείωση των εκπομπών αλλά ενισχύουν, επίσης, τις άνισες σχέσεις εξουσίας ανάμεσα στις πλουσιότερες και τις φτωχότερες χώρες. Στόχος πρέπει να είναι η καθαρή μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, κυρίως μέσω μέτρων προσαρμογής και μετριασμού, και όχι μέσω δημιουργίας νέων κερδοσκοπικών αγορών. 3. Οι διεθνείς δυνάμεις του κεφαλαίου και της αγοράς, λεηλατώντας τους φυσικούς πόρους και το περιβάλλον, καταστρέφουν τις προϋποθέσεις επιβίωσης εκατομμυρίων ανθρώπων και τον ίδιο τον πλανήτη. Από την προηγούμενη εποχή της αναιμικής περιβαλλοντικής προστασίας στην Ελλάδα, οδηγούμαστε, με τα μνημόνια, τους εφαρμοστικούς νόμους και τις πραξικοπηματικές ενέργειες των κυβερνήσεων Παπανδρέου και Παπαδήμου, σε δραματική περιβαλλοντική καταστροφή, εκποίηση της δημόσιας περιουσίας και ιδιωτικοποίηση βασικών κοινών αγαθών όπως το νερό και η ενέργεια. 4. Το κυρίαρχο πρότυπο παραγωγής και κατανάλωσης, σε συνθήκες ακραίου νεοφιλελευθερισμού, αδυνατεί να καλύψει βασικές ανάγκες της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας και χρειάζεται ν’ αλλάξει ριζικά. Οι συντηρητικές δυνάμεις και οι επιχειρηματικοί όμιλοι υπόσχονται επενδύσεις και ανάπτυξη πάνω στα ερείπια της κοινωνίας και της φύσης. Απέναντι στην ανάπτυξη που βασίζεται στη λεηλασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης εργασίας, που οδηγεί ταυτόχρονα σε περιβαλλοντική καταστροφή και σε μισθούς πείνας - κατάργηση εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων, ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ αντιπαραθέτει ένα ριζικά διαφορετικό παραγωγικό, κοινωνικό και οικολογικό σχέδιο ανάπτυξης. Το σχέδιο αυτό στηρίζεται στις τοπικές παραγωγικές δυνάμεις και τους πόρους κάθε περιοχής, επιδιώκει την ισορροπία και τη συνέργεια μεταξύ των τριών τομέων παραγωγής, διαφυλάσσει το περιβάλλον και επιτρέπει τη διανομή της παραγόμενης αξίας στο σύνολο του πληθυσμού. Για παράδειγμα, δεν χωροθετούμε ανεμογεννήτριες σε προστατευόμενες περιοχές και σε κλίμακα που επιβάλλουν τα επιχειρηματικά συμφέροντα, αντίθετα θα εκπονήσουμε ένα νέο χωροταξικό σχέδιο για τις ΑΠΕ και θα ενεργοποιήσουμε εγχώριες βιομηχανικές μονάδες - π.χ. τα ναυπηγεία Σκαραμαγκά - για την κατασκευή τους. 5. Βασική προϋπόθεση για να ασκηθεί μια πολιτική διεξόδου από την κρίση με οικολογική προσέγγιση είναι η κατάργηση ή αναθεώρηση των νόμων που ψηφίστηκαν από τις μνημονιακές κυβερνήσεις. Ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ υποστηρίζει την κατάργηση όλου του πλέγματος των καταστροφικών για το περιβάλλον νόμων αλλά και αυτών που εκποιούν τη δημόσια περιουσία και γενικότερα τη δημόσια γη. Ειδικότερα όσον αφορά τους νόμους που συνδέονται με το μνημόνιο : • Κατάργηση του ν. 3986/2011 (εφαρμοστικός του μεσοπρόθεσμου προγράμματος) με τον οποίο ιδρύεται «ταμείο αξιοποίησης ιδιωτικής περιουσίας», μέσω του οποίου εκποιείται όλος ο πλούτος της χώρας : ΔΕΚΟ, ακίνητη περιουσία του δημοσίου, δικαιώματα εξόρυξης κ.α. Μαζί με την ιδιωτική εκποιείται και η δημόσια περιουσία του κράτους (αιγιαλός, δάση, αρχαιολογικοί χώροι, σπήλαια, περιοχές οικοανάπτυξης κ.α.), η οποία βάσει του Συντάγματος είναι αναπαλλοτρίωτη. • Κατάργηση των πάσης φύσης νεοφιλελεύθερων ιδιωτικών εταιριών του δημοσίου οι οποίες εκποιούν δημόσια περιουσία (ΚΕΔ, ΕΤΑ Α.Ε. κ.α.) και της σχετικής νομοθεσίας. • Αποκατάσταση των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων του ελληνικού κράτους επί της ακίνητης και μη περιουσίας του. Τα ακίνητα που εμπίπτουν στη δημόσια κτήση αλλά και άλλες οικολογικά ευαίσθητες περιοχές περιέρχονται ιδιοκτησιακά στο ΥΠΕΚΑ • Κατάργηση των διατάξεων του ν. 3986/2011 αλλά και του ν.3894/2010 (γνωστού ως fast track) που προβλέπουν την εκμετάλλευση της δημόσιας γης καθ’ υπέρβαση της περιβαλλοντικής, χωροταξικής και αρχαιολογικής νομοθεσίας. • Κατάργηση των διατάξεων του ν. 3986/2011 με τις οποίες παραχωρούνται αιγιαλοί και παραλίες για προσχώσεις προς ανοικοδόμηση (τύπου Ντουμπάι). • Κατάργηση της υφιστάμενης νομοθεσίας περί τουριστικών κατοικιών (νομοθεσία περί ΕΤΑ Α.Ε., Ειδικό Χωροταξικό για τον Τουρισμό επί υπουργίας Σουφλιά). Με τη νομοθεσία αυτή κινδυνεύουν να εξαφανιστούν και τα τελευταία ίχνη του εναπομείναντος φυσικού και πολιτιστικού κεφαλαίου της χώρας και να μεταφερθεί στη χώρα μας το οικοδομικό πρότυπο της Ισπανίας (φούσκα ακινήτων), το οποίο και έχει καταρρεύσει. • Κατάργηση της νομοθετικής ρύθμισης (ν.4062/2012) περί αξιοποίησης του πρώην αεροδρομίου Ελληνικού. Με τις ρυθμίσεις αυτές παραδίδεται στην άγρια ανάπτυξη έκταση 6.204 στρ. που περιλαμβάνει το πρώην αεροδρόμιο, όλη την παραλία Ελληνικού από τον Άλιμο έως τη Γλυφάδα αλλά και τον αιγιαλό και τον υποθαλάσσιο χώρο, καθώς προβλέπονται νέες εκτεταμένες προσχώσεις. Η έκταση αυτή παραχωρείται σε ελληνικά ή ξένα ιδιωτικά συμφέροντα προκειμένου να δομηθούν 3.760.000 τ.μ. κτηρίων, ύψους 16 μ. , στην παραλία., με χρήσεις τουριστικών εγκαταστάσεων, κτηρίων διασκέδασης, καζίνων, διοικητικών και εμπορικών κτηρίων, κατοικιών κ.λπ. Σε αντίθεση με αυτή την πολιτική, ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ υποστηρίζει τη δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου υψηλού πρασίνου, πολιτιστικών και αθλητικών δραστηριοτήτων. • Κατάργηση των νομοθετικών ρυθμίσεων (ν.4014/2011), που παρακάμπτουν στην ουσία την περιβαλλοντική αδειοδότηση, με ανάθεση εκ των υστέρων σε ιδιώτες (αξιολόγηση ΜΠΕ, έγκριση περιβαλλοντικών όρων) και αναθέτουν, επίσης σε ιδιώτες ελεγκτές, τις τακτικές περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις. • Κατάργηση των νομοθετικών ρυθμίσεων (ν. 4030/2011) με τις οποίες α) παραχωρείται στον ιδιωτικό τομέα ο έλεγχος των αδειών δόμησης β) παραδίδεται σε μεγάλους ενεργειακούς παίκτες, εγχώριους και ξένους, γη υψηλής παραγωγικότητας, θαλάσσια αιολικά πάρκα, λατομεία κ.α. γ) επεκτείνεται η δυνατότητα δόμησης κτηρίων στις εκτός σχεδίου περιοχές δ) επιτρέπεται η δόμηση αθλητικών και τουριστικών εγκαταστάσεων σε ποσοστό 20% σε δάση και δασικές εκτάσεις. • Κατάργηση των ρυθμίσεων του ν.4042/2012 που εξαιρούν από την υποχρέωση περιβαλλοντικής αδειοδότησης (κατά τη βούληση του εκάστοτε υπουργού) έργα ανάκτησης ή διάθεσης αποβλήτων, άρα και εργοστάσια καύσης απορριμμάτων. • Κατάργηση των αποσπασματικών διατάξεων του ν.4042/2012, αλλά και άλλων νόμων που αποδυναμώνουν το πλαίσιο δασοπροστασίας. • Κατάργηση των διατάξεων του ν.4042/2012 που επιτρέπουν την εξαίρεση από την εισφορά σε γη, όσον αφορά τουριστικές εγκαταστάσεις. 6. Τα κινήματα για την οικολογία, το φυσικό και αστικό περιβάλλον έχουν θέσει, με ολοκληρωμένες προσεγγίσεις και σημαντικούς αγώνες, όλα τα μεγάλα θέματα που αποτελούν προγραμματικές προτεραιότητες του ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ. Τα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ μετέχουν σ’ αυτές τις υποδειγματικές συλλογικότητες, που εγκατέστησαν την οικολογική προβληματική στην ελληνική κοινωνία, ανέτρεψαν αρνητικές πολιτικές και κατέκτησαν οικολογικές θέσεις στη σύγκρουση με την εξουσία. Θα βαδίσουμε σταθερά μαζί με τα κινήματα για το περιβάλλον και την οικολογία και θα συνεχίσουμε να δίνουμε από κοινού τη μάχη απέναντι στα κυρίαρχα οικονομικά και κοινωνικά συμφέροντα, για τη θεμελίωση του περιβαλλοντικού δικαίου, την ανατροπή του σημερινού παραγωγικού - καταναλωτικού προτύπου και την ισόρροπη, συμβατή με το περιβάλλον ανάπτυξη υπέρ της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας. 7. Αναφέρουμε επιγραμματικά τις θέσεις μας σε μεγάλες θεματικές ενότητες που συνιστούν τα προγραμματικά θεμέλια του ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ. 7.1 Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Η ενέργεια είναι κοινό (δημόσιο) αγαθό Κεντρικός στόχος της ενεργειακής πολιτικής είναι η εξοικονόμηση ενέργειας και η αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, σε όλους τους τομείς - βιομηχανία, γεωργία, κτηριακός τομέας, μεταφορές, συγκοινωνίες κ.λπ., με αποτέλεσμα την αύξηση της εγχώριας οικονομικής δραστηριότητας (μετατροπές και συντηρήσεις σε υφιστάμενα κτήρια, βιοκλιματικές αναπλάσεις σε δημόσιους χώρους, ηλιακοί συλλέκτες, διαλογή στην πηγή κ.λπ.), των θέσεων εργασίας και την ελαχιστοποίηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα παρακάτω μέτρα : Πρόγραμμα εξοικονόμησης σε όλα τα δημόσια κτήρια με αξιοποίηση πόρων του ΕΣΠΑ, πολιτική κινήτρων για τους ιδιώτες, αντικινήτρων για τους μεγάλους καταναλωτές, εξοικονόμηση από τον φωτισμό δρόμων και δημόσιων χώρων, πριμοδότηση πυκνών δικτύων μαζικών μέσων μεταφοράς - ιδιαίτερα αυτών σταθερής τροχιάς - προώθηση μέσων εξοικονόμησης καυσίμων, άμεση εφαρμογή συστημάτων ανακύκλωσης, ευρύτατο πρόγραμμα ενημέρωσης και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, κυρίως μέσω των σχολείων, των ΑΕΙ, της αυτοδιοίκησης και των ΜΜΕ. Πέραν των παραπάνω, ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ δεσμεύεται να εκπονήσει ένα μακροχρόνιο πρόγραμμα ενεργειακού σχεδιασμού για τη μείωση της παραγωγής από ορυκτά καύσιμα και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, καθώς και για τη διείσδυση των ΑΠΕ, με στόχο τη ριζική διαφοροποίηση του ενεργειακού μοντέλου. Οι βασικοί άξονες περιλαμβάνουν : 1. Σχεδιασμό της παραγωγής, της μεταφοράς και της διανομής ενέργειας σε εθνικό επίπεδο, ακολουθώντας τις βασικές κατευθύνσεις που προκύπτουν από τις διεθνείς συμφωνίες για την κλιματική αλλαγή. 2. Εξασφάλιση της επάρκειας παροχής του ελληνικού συστήματος καθώς και της ασφάλειας της μεταφοράς και της λειτουργίας του συστήματος ενέργειας. Η εξασφάλιση της παροχής ενέργειας σε όλο τον πληθυσμό είναι αδιαπραγμάτευτη δέσμευση του ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ. Η επάρκεια μπορεί να βασιστεί σε μείγμα πηγών ενέργειας με βάση ένα μακροχρόνιο εθνικό σχέδιο, το οποίο θα προκρίνει τις ΑΠΕ ενώ θα λαμβάνει υπ' όψιν του την ανάγκη παροχής ενέργειας σε όλους τους κατοίκους της ελληνικής επικράτειας σε χαμηλές τιμές, ώστε η πρόσβαση στο κοινό αυτό αγαθό να είναι δεδομένη και αδιατάρακτη για όλους, με προτεραιότητα στους ανέργους, τους εργαζόμενους χαμηλού εισοδήματος και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ειδικότερα, το ζήτημα της τιμολόγησης της ενέργειας για οικιακούς καταναλωτές δεν πρέπει να καθορίζεται από τις αγορές αλλά από τις κοινωνικές προτεραιότητες. 3. Αξιοποίηση των τεχνολογικών και επιστημονικών δυνατοτήτων των εγχώριων ιδρυμάτων (πανεπιστήμια, πολυτεχνεία, δημόσιοι οργανισμοί, ερευνητικά κέντρα, ΔΕΚΟ) και εκπόνηση ενός μακροχρόνιου προγράμματος δημιουργίας στελεχών της δημόσιας διοίκησης και των θεσμών τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης, με επαναπατρισμό νέων Ελλήνων επιστημόνων και τεχνικού προσωπικού από το εξωτερικό. Η ελληνική επιστημονική και τεχνική κοινότητα είναι σε θέση να αναπτύξει ένα σύγχρονο πρόγραμμα παραγωγικής ανασυγκρότησης για την ενέργεια και να δώσει ένα υπόδειγμα σε ολόκληρη την Ευρώπη. 4. Συμμαχίες σε διεθνές επίπεδο με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και διεθνείς οργανισμούς που προκρίνονται σε τεχνογνωσία και εμπειρία σε επιμέρους άξονες της ενεργειακής πολιτικής εντός και εκτός Ευρώπης, με στόχο τη μεταφορά τεχνογνωσίας και την ενίσχυση της παραγωγικής ανασυγκρότησης του ενεργειακού παραγωγικού κλάδου. Επιμέρους εμπορικές συμφωνίες, με στόχο την εξασφάλιση χαμηλών ημών για τις πρώτες ύλες στη βάση αμοιβαίας συμφωνίας οικονομικής συνεργασίας. 5. Ο σχεδιασμός για την ενέργεια καλείται να συνδυάσει διαφορετικές κλίμακες ανάπτυξης ΑΠΕ σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Σε αρμονία με τις κατευθυντήριες γραμμές για την αγροτική παραγωγή και την ενίσχυση του παραγωγικού ιστού στην ύπαιθρο, ο ενεργειακός σχεδιασμός μπορεί να περιλαμβάνει κίνητρα για ένα εθνικό πρόγραμμα ενεργοποίησης της κινητικότητας εργαζομένων και ανέργων από τα αστικά κέντρα προς την περιφέρεια. Στο πλαίσιο αυτό οι χρήσεις γης στην ύπαιθρο θα λαμβάνουν υπ’ όψιν την ανάγκη παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ, όπου αυτό είναι δυνατό ανάλογα με τα ειδικά χαρακτηριστικά κάθε επιμέρους γεωγραφικής περιοχής, την ανάγκη διαχείρισης και διανομής της παραγόμενης ενέργειας, αρχικά στο τοπικό επίπεδο, και παράλληλα την ανάγκη ενσωμάτωσης όλων των επιμέρους αποκεντρωμένων μονάδων παραγωγής στο εθνικό σύστημα ενέργειας. Παράλληλα, αποσκοπώντας στην υλοποίηση των στόχων για την κλιματική αλλαγή και τον οικολογικό μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας και παραγωγικής δραστηριότητας, ο μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός θα περιλαμβάνει και θα λαμβάνει υπ' όψιν τις ανάγκες ανταλλαγής ενέργειας μεγάλης κλίμακας με γειτονικές χώρες καθώς και με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ενέργειας του οποίου αποτελεί βασικό και σημαντικότατο κόμβο. Συνολικά προκρίνεται ένα πρότυπο ενεργειακής αυτάρκειας, ασφάλειας και αποκεντρωμένης διαχείρισης : Θεσμοθετούνται κανόνες χωροθέτησης των ΑΠΕ με προτεραιότητα τον δομημένο χώρο (οικισμοί, ΒΙΠΕ, κτήρια, αστικό περιβάλλον) και με σεβασμό στη φέρουσα ικανότητα των οικοσυστημάτων, τη διαφύλαξη πολύτιμων φυσικών πόρων, όπως το νερό, τα δάση, η βιοποικιλότητα, η γόνιμη γη και το τοπίο. Για την ισόρροπη και βιώσιμη αξιοποίηση των ΑΠΕ θα ληφθούν μέτρα όπως : • Επιδότηση της μαζικής εγκατάστασης μικρής κλίμακας ΑΠΕ, από αυτοπαραγωγούς (οικιακοί καταναλωτές, γεωργοί, κτηνοτρόφοι, βιοτεχνίες, βιομηχανίες), συνεταιρισμούς, τοπικά συμβούλια και δήμους, με σκοπό την κάλυψη τοπικών αναγκών. Ενδεικτικά αναφέρουμε : εφαρμογές γεωθερμίας στα κτήρια, εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στις στέγες υφιστάμενων δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων, μικρές Α/Γ, ενεργειακή αξιοποίηση βιοαερίου από καθαρή βιομάζα. • Επιδότηση της τοπικής αυτοδιοίκησης για τη δημιουργία μονάδων βιοαέριου, που θα προέρχεται από συστήματα διαλογής στην πηγή των οργανικών οικιακών καταλοίπων, των υπολειμμάτων κήπου και των αγροτοκτηνοτροφικών υπολειμμάτων με αξιοποίηση πόρων του ΕΣΠΑ. • Ακύρωση όλων των επεμβάσεων σε δάση. • Ορισμός αντιτίμου για την κατάληψη δημόσιων εκτάσεων και εκμετάλλευσης πόρων (νερού, αιολικού δυναμικού, γης) από υφιστάμενες εγκαταστάσεις ΑΠΕ, για την αποκατάσταση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων. • Σταδιακή μείωση του ειδικού τιμολογίου αγοράς ρεύματος από ιδιωτικές εγκαταστάσεις ΑΠΕ με ειδική πρόβλεψη για τους μικρούς παραγωγούς. Έρευνα και ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών ΑΠΕ, τεχνολογιών και συστημάτων τοπικής αποθήκευσης της ενέργειας που παράγεται από ηλιακά και αιολικά συστήματα. • Ακύρωση του προγράμματος Ηelios που αποτελεί μια επιλογή με υψηλή οικονομική και τεχνική επισφάλεια, με δέσμευση ως και 200 χιλ. στρμ. γης. • Ανάπτυξη εγχώριας βιομηχανίας παραγωγής συστημάτων ΑΠΕ που σήμερα είναι σχεδόν εξ’ ολοκλήρου εισαγόμενα. Στο πλαίσιο των θέσεών μας για μια βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη είμαστε αντίθετοι στα μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα και στην εκτροπή του Αχελώου. Είναι προφανές από όλα τα προηγούμενα ότι ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ είναι ριζικά αντίθετος στην πυρηνική ενέργεια και θα εργαστεί διεθνώς για να σταματήσει η χρήση της. 7.2 Εξορύξεις ορυκτών και μεταλλευμάτων Η εξόρυξη ορυκτών και μεταλλευμάτων αποτέλεσε τα τελευταία χρόνια παράδειγμα προς αποφυγήν περιβαλλοντικής λεηλασίας, οικονομικού μαρασμού των τοπικών κοινωνιών και εκχώρησης δημόσιου πλούτου σε μεγαλοεπιχειρηματίες. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι η Οίτη (βωξίτης) και η Β.Α. Χαλκιδική (χρυσός), όπου ισχυρά τοπικά κινήματα ανέδειξαν όλες τις διαστάσεις αυτών των παρεμβάσεων, οι οποίες ονομάστηκαν κατ’ ευφημισμόν αναπτυξιακές. Οι εξορύξεις προκαλούν τεράστιες καταστροφές, λόγω μεγέθους και τεχνικών, στο περιβάλλον (δάση, δασικές εκτάσεις, προστατευμένες περιοχές, μόλυνση εδάφους, αέρα, νερών), είναι επικίνδυνες για τη δημόσια υγεία και ανταγωνιστικές με δραστηριότητες όπως η γεωργία, η αλιεία, ο τουρισμός και άλλες που συγκροτούν ένα βιώσιμο, αναπτυξιακό πρότυπο για το σύνολο της τοπικής κοινωνίας. Οι θέσεις εργασίας είναι ελάχιστες και οι εξορύξεις αφήνουν, όπου γίνονται, κρανίου τόπους. Ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ δεσμεύεται να υλοποιήσει τις θέσεις που μέχρι σήμερα έχει υποστηρίξει απέναντι στα τοπικά κινήματα για τις συγκεκριμένες δραστηριότητες. Γενικότερα, επειδή στην Ελλάδα υπάρχουν πολλά και ποικίλα κοιτάσματα (και εμφανίσεις) ορυκτών, μεταλλευμάτων και ενεργειακών πεδίων, ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ θα θέσει ένα πλαίσιο για τον ορισμό των περιπτώσεων που επιτρέπονται εξορύξεις και των προϋποθέσεων που αυτές πρέπει να πληρούν ώστε να προστατεύονται οι φυσικοί πόροι και η ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών Όσον αφορά τους υδρογονάνθρακες, που προβάλλονται από διάφορους κύκλους ως άμεση λύση για την έξοδο της χώρας από την κρίση, σχετικές επιλογές μπορεί να συζητηθούν μόνο εφ’ όσον εκπονηθεί συνολικό σχέδιο ερευνών (σεισμικές έρευνες, γεωτρήσεις, κ.λπ.) και οι αναγκαίες μελέτες που θα πρέπει να αξιολογηθούν κατάλληλα. Η όποια αξιοποίηση των κοιτασμάτων, εφ’ όσον υπάρχουν, προϋποθέτει εκπόνηση εθνικού σχεδίου με συνεκτίμηση όλων των παραμέτρων : οικονομικών, γεωπολιτικών, ενεργειακών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών. Η διερεύνηση του θέματος είναι αντικείμενο του δημοσίου και δημόσιων επιστημονικών φορέων, με κοινωνικό έλεγχο και πλήρη διαφάνεια των αποτελεσμάτων. 7.3 Διαχείριση Απορριμμάτων Το σημερινό αδιέξοδο στη διαχείριση των απορριμμάτων είναι αποτέλεσμα της υποβάθμισης ή ανυπαρξίας πολιτικών πρόληψης, μείωσης του όγκου τους και ανακύκλωσης, η οποία κυμαίνεται σε ποσοστό κάτω του 10% συνολικά στη χώρα μας. Η ανακύκλωση αστικών στερεών αποβλήτων, η οποία εφαρμόζεται σήμερα σε ποσοστό μέχρι και 85-90% σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, αποτελεί τη μόνη ενδεδειγμένη λύση που είναι περιβαλλοντικά φιλική, ασφαλής από κινδύνους ατυχημάτων, κοινωνικά επωφελής, χαμηλού κόστους και, ταυτόχρονα, ενδεικτική του πολιτισμού μιας κοινωνίας, ιδιαίτερα σε εποχή οικολογικής και οικονομικής κρίσης. Ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ απορρίπτει την ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης των απορριμμάτων και τη λογική μιας τεχνικής αντιμετώπισης του θέματος. Ειδικότερα απορρίπτουμε την καύση, είτε με τη μορφή της απευθείας καύσης σύμμεικτων απορριμμάτων, είτε με τη μορφή της καύσης δευτερογενών καυσίμων (RDF - SRF), μετά από μηχανική - βιολογική επεξεργασία (π.χ. βιοξήρανση). Η ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης επιβάλλει την παραγωγή μεγάλου όγκου απορριμμάτων, είναι αντίθετη στην ανακύκλωση, επιβλαβής για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία και έχει υψηλό οικονομικό κόστος (υπολογίζεται πενταπλάσιο του σημερινού) για τους πολίτες. Ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ υποστηρίζει Αποκεντρωμένες Υπηρεσίες Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Απορριμμάτων και σχεδιασμό όλης της διαδικασίας από τα αιρετά περιφερειακά όργανα, για τις υποδομές και τις λειτουργίες σε επίπεδο περιφέρειας, και από τους δήμους για τις αντίστοιχες δημοτικές υποδομές και λειτουργίες. Στο πλαίσιο αυτό είναι αναγκαία η αναθεώρηση του περιφερειακού σχεδιασμού και η ανακοπή της δημοπράτησης με ΣΔΙΤ έργων – όπως οι 4 μονάδες επεξεργασίας στην Αττική – που δεν είναι συμβατά με τη στρατηγική επιλογή της ανακύκλωσης. Η αυτοδιοίκηση θα ενισχυθεί, με όλες τις απαραίτητες, χαμηλού κόστους και μεγάλης απόδοσης υποδομές, ώστε να προχωρήσει σε ολοκληρωμένες διαδικασίες ανακύκλωσης με τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, των εκπαιδευτικών φορέων και των κινημάτων που εφαρμόζουν έμπρακτα τις παραπάνω αρχές και συμβάλλουν στην αντίστοιχη αγωγή του πολίτη. 7.4 Χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός Νέος Οικοδομικός Κανονισμός Η παραγωγική, οικονομική και κοινωνική ανασυγκρότηση της χώρας δεν νοείται ανεξάρτητα από τη γεωγραφία των τόπων στους οποίους εγγράφεται, και αναπτύσσεται στο πλαίσιο ρύθμισης του χώρου σε πολλαπλά επίπεδα. Η γενικευμένη απορρύθμιση ή ρύθμιση του χώρου ώστε να διασφαλίζεται ελευθερία κινήσεων στο μεγάλο κεφάλαιο, αποτέλεσε βασική συνιστώσα της μνημονιακής πολιτικής, παραβιάζοντας τις βασικές αρχές της ισόρροπης ανάπτυξης και της περιβαλλοντικής προστασίας. Αποτυπώθηκε σε νόμους, που ήδη αναφέραμε, και σε άλλους με ειδικότερο περιεχόμενο. Το Γενικό Χωροταξικό Σχέδιο επί υπουργίας Σουφλιά εκφράζει και θεσμοθετεί τις δομικές οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές παθογένειες του ελληνικού προτύπου ανάπτυξης, τον υπερσυγκεντρωτισμό της περιφέρειας Αττικής και την ανισομέρεια των παραγωγικών τομέων. Ενισχύει την πολιτική των μεγάλων οδικών αξόνων – μεγάλων έργων και τον τουρισμό των ξενοδοχειακών μονάδων χιλιάδων κλινών, με καταστροφικές συνέπειες για το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες. Ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ θα καταργήσει το νόμο του Γενικού Χωροταξικού Σχεδίου και τους νόμους που αφορούν στα Ειδικά Χωροταξικά για τον Τουρισμό, τις ΑΠΕ και τη Βιομηχανία. Θα ενισχύσει τις καθ’ ύλην αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΚΑ, των περιφερειών και των δήμων, ώστε να θέσουν σε εφαρμογή, να αναθεωρήσουν ή να προχωρήσουν σε εκπόνηση νέων σχεδίων ρύθμισης του χώρου στα διάφορα επίπεδα, στο πλαίσιο διεξόδου από την κρίση με παραγωγική και κοινωνική ανασυγκρότηση. Ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ θα καταργήσει τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό, ο οποίος προωθεί επιλογές «εκκαθαρίσεων» του υπάρχοντος οικιστικού αποθέματος, δηλαδή σπατάλη πόρων, αντί εκτεταμένων αναπλάσεων με ενεργοποίηση ανενεργών ιστορικών και σύγχρονων κτηρίων, που αναβαθμίζουν περιβαλλοντικά και από πλευράς κοινωνικών υποδομών τον αστικό χώρο. Η ανέγερση κτηρίων – ουρανοξυστών συνιστά αλλαγή παραδείγματος όσον αφορά την πολυλειτουργική ταυτότητα του αστικού ιστού και τη χωρική συνοχή των ελληνικών πόλεων. Ενισχύει τις μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες και τα ολιγοπωλιακά σχήματα σε βάρος ενός πλήθους επαγγελμάτων, αυτοαπασχολούμενων και μικρών επιχειρήσεων, που εργάζονται στον τομέα της οικοδομής και των έργων και μαστίζονται σήμερα από την ανεργία και την υποαπασχόληση. Ο Νέος Οικοδομικός Κανονισμός είναι ταυτόχρονα επιβλαβής για το περιβάλλον και ταξικός, καθώς πριμοδοτεί με συντελεστή δόμησης δυσανάλογα περισσότερο τις μεγάλες ιδιοκτησίες, φωτογραφίζοντας τις εταιρείες real – estate. 7.5 Δάση Οι αλλεπάλληλες προσπάθειες των κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ και ΝΔ για συνταγματική αναθεώρηση του άρθρου 24 και οι συνεχείς αλλαγές της δασικής νομοθεσίας αποσταθεροποιούν και κάνουν δυσμενέστερο το θεσμικό πλαίσιο προστασίας των δασών και των δασικών εκτάσεων. Μεγάλες απειλές για τα δάση αποτελούν οι πυρκαγιές και η ερημοποίηση (10-15%), που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, καθώς και η παράνομη υλοτόμηση. Το δάσος είναι κοινό (δημόσιο) αγαθό, με ύψιστη οικολογική αξία, φορέας ανάσχεσης της κλιματικής αλλαγής και ταυτόχρονα αναπτυξιακός πόρος για τις τοπικές κοινωνίες, μέσα σε πλαίσια διαχείρισης συμβατά με την προστασία του (οικοτουρισμός, υλοτομία, κ.λπ.). Ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ θα προχωρήσει σε ορισμό του δάσους και σαφές νομοθετικό πλαίσιο, που θα εγγυώνται την προστασία του. Βασικός φορέας δασικής πολιτικής είναι η Δασική Υπηρεσία - στην αρμοδιότητα της οποίας ανήκουν η ανάπτυξη, η διαχείριση και η προστασία των δασών. Σήμερα, η Δασική Υπηρεσία είναι απαξιωμένη. Για να επιτελέσει τον σημαντικό ρόλο της στο μέλλον πρέπει να ενισχυθεί με προσωπικό, υλικά μέσα και τεχνολογία, ώστε να προστατεύει τα δάση από εμπρησμούς και καταπατήσεις. Για την πρόληψη και καταστολή των πυρκαγιών είναι αναγκαία η συνεργασία δασικής υπηρεσίας, πυροσβεστικής και τοπικής αυτοδιοίκησης. Ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ δεσμεύεται να προχωρήσει στην ψήφιση των δασικών χαρτών που λιμνάζουν και να τους ολοκληρώσει στο σύνολο της χώρας, καθώς και δασολογίου, με φορέα τη δασική υπηρεσία. 7.6 Έργα κοινωνικών, πολιτιστικών υποδομών και περιβαλλοντικής αναβάθμισης Πρόκειται για έργα που υποστηρίζουν το κοινωνικό κράτος μικρής κυρίως κλίμακας (βρεφονηπιακοί σταθμοί, αποκαταστάσεις μνημείων, κ.λπ.), για αστικές αναπλάσεις που αναβαθμίζουν ποιοτικά και περιβαλλοντικά το οικιστικό περιβάλλον, για έργα συναφή με τον πολιτισμό (π.χ. μουσεία, μεγάλα αρχαιολογικά πάρκα) αλλά και για μεγάλα έργα, όπως σιδηροδρομικό δίκτυο, δηλαδή για έργα με άμεσο κοινωνικό όφελος και θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή και λειτουργία τους. Φορείς σχεδιασμού μπορεί να είναι οι δήμοι, οι περιφέρειες και το δημόσιο και να υλοποιούνται με αυτεπιστασία ή από μικρές/μεσαίες τεχνικές επιχειρήσεις. Τα έργα αυτά χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων και από ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις (ΕΣΠΑ). Για παράδειγμα στο ΕΣΠΑ που αφορά μόνο σε έργα της Αττικής, οι πόροι είναι 2.868.000 € και με την εθνική συμμετοχή, η οποία διευκολύνεται πολύ, φτάνουν περίπου τα 4 δις. Όμως, η εμπλοκή του τραπεζικού τομέα, μέσω εγγυητικών επιστολών ή/και δανείων σε μικρές επιχειρήσεις, έχει μέχρι σήμερα αρνητικά αποτελέσματα στην απορρόφηση των κονδυλίων, καθώς οι τράπεζες ενδιαφέρονται μόνο για μεγάλες επιχειρήσεις και δεν τίθεται κανένα κοινωνικό κριτήριο (π.χ. θέσεις εργασίας) στη στήριξη μιας επένδυσης. Ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ, μέσω του ελέγχου του τραπεζικού συστήματος, θα ενεργοποιήσει όλα τα κοινοτικά προγράμματα με αντικείμενο την παραγωγή έργων αναγκαίων κοινωνικά που ενισχύουν την απασχόληση. 7.7 Το νερό ως κοινό (δημόσιο) αγαθό Η παραδοχή ότι το νερό δεν είναι εμπόρευμα και χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο στο πλαίσιο της «πράσινης οικονομίας» αλλά ένα κοινό αγαθό, που ανήκει συλλογικά στον ελληνικό λαό και θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, πρέπει να κατοχυρωθεί συνταγματικά, στη βάση του ψηφίσματος 64/292 του ΟΗΕ. Η ιδιοκτησία, η διαχείριση και ο έλεγχος των υπηρεσιών ύδρευσης και των υποδομών πρέπει να είναι δημόσια, μη κερδοσκοπική και συμμετοχική, με τη συμμετοχή των εργαζομένων αλλά και άλλων συλλογικοτήτων, που θα εκπροσωπούν τους πολίτες-χρήστες. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα ακυρώσει τις προβλέψεις του Μνημονίου 2 για την ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών ύδρευσης της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Η αρχή της «πλήρους κάλυψης του κόστους» για τη χρηματοδότηση ολοκληρωμένων υπηρεσιών ύδρευσης πρέπει να ξεπεραστεί, επιστρέφοντας την ευθύνη για την πρόσβαση στο νερό στην κοινωνία ως σύνολο. Η εξασφάλιση πόρων για την επένδυση σε ειδικά έργα υποδομών πρέπει να περάσει στη μέριμνα της γενικής φορολογίας και να ελέγχεται από την κοινωνία. Ιδιαίτερα κρίσιμη είναι η εκμετάλλευση των φυσικών υπόγειων αποθεμάτων από ιδιωτικές εταιρίες, οι οποίες μάλιστα έχουν προχωρήσει σε μεγάλες αυξήσεις των αντλούμενων ποσοτήτων κατά τα τελευταία χρόνια, ώστε να κατοχυρώσουν δικαιώματα άντλησης πριν από την κατάρτιση των σχεδίων διαχείρισης των υδατικών διαμερισμάτων και των λεκανών απορροής. Χρειάζεται αυστηρή επανεξέταση όλων των αδειών και μέτρα νομοθετικής κατοχύρωσης των φυσικών πόρων για τις επόμενες γενιές. Απαιτούνται βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης, ώστε να προστατευθεί η οικολογία των υδάτινων κύκλων και να βελτιωθεί η ποιότητα του νερού στα ποτάμια και στους υδροφόρους ορίζοντες, με στόχο να θεωρηθεί ως «πιθανά πόσιμο». Ο στόχος αυτός αποκλείει τα φαραωνικά έργα (φράγματα, εκτροπές ποταμών κ.λπ.), που διακόπτουν τους υδάτινους κύκλους και καταστρέφουν ανεπανόρθωτα την οικολογική ισορροπία. Ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ αντιτίθεται στην κατασκευή νέων μεγάλων υδροηλεκτρικών έργων/φραγμάτων στα ποτάμια της χώρας, τα οποία εξάλλου δεν θεωρεί Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αλλά και στην εκτροπή του Αχελώου. Υποστηρίζουμε το μετασχηματισμό της γεωργικής παραγωγής με λιγότερο υδροβόρες πρακτικές και με χρηματοδότηση έξυπνων τεχνικών συλλογής όμβριων υδάτων και χρήσης του νερού, που είναι προσαρμοσμένες στις τοπικές δυνατότητες και λαμβάνουν υπόψη τις παραδοσιακές πρακτικές. 7.8 Για το σεβασμό και την προστασία της έμβιας φύσης και της βιοποικιλότητας Η κατανόησή μας για τα ζώα και η γνώση που έχουμε αποκτήσει για την αισθαντικότητα και την πολυπλοκότητα της συμπεριφοράς των άλλων έμβιων όντων, με τα οποία μοιραζόμαστε τον πλανήτη, έχουν οδηγήσει σε μία αυξανόμενη ηθική και πολιτική ευαισθησία σε θέματα που αφορούν στο σεβασμό και την προστασία των ζώων. Ο σεβασμός (respect), ως νομική έννοια, απορρέει από την ηθική φιλοσοφία. Η Συνθήκη της Λισαβόνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναγνωρίζει ότι όλα τα ζώα είναι «όντα που αισθάνονται ό,τι τους περιβάλλει και επομένως είναι σε θέση να αισθάνονται ευχαρίστηση και πόνο». Απαιτεί τον πλήρη σεβασμό τους. Σ’ ένα μεταβαλλόμενο κόσμο στην Ελλάδα και την Ευρώπη, με αναπτυσσόμενες ηθικές ευαισθησίες, είναι αυτονόητο ότι η αριστερή οικολογική πολιτική αποτυπώνει τις νέες αντιλήψεις. Προς αναγνώριση όλων αυτών ο ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ προωθεί μια πολιτική που θα σέβεται και θα προστατεύει τα ζώα, στο πλαίσιο ενός γενικότερου προοδευτικού σχεδιασμού στην κατεύθυνση της αειφορικής και βιώσιμης προσέγγισης. Δεσμεύεται να θεσμοθετήσει στη νέα Βουλή τις προτάσεις που είχε εισηγηθεί, ήδη στην προηγούμενη, για την προστασία των αδέσποτων, δεσποζόμενων και παραγωγικών ζώων.